Gastroözofagial reflü
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) Nedir?
Halk arasında kısaca reflü olarak bilinen gastroözofageal reflü (GÖR), mide içeriğinin (mide asidi, pepsin, safra ve pankreas enzimleri) yemek borusuna (özofagus) geri kaçması durumudur. Aslında reflü, sağlıklı bireylerde gün içinde 10-50 kez tekrarlayabilen fizyolojik bir olaydır. Ancak bu durum sıklaştığında, süresi uzadığında ve yemek borusunda hasar (erozyon, ülser) oluşturmaya başladığında Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) olarak tanımlanır.
Reflü Görülme Sıklığı ve Risk Grupları
Reflü, toplumun yaklaşık %20'sini etkileyen oldukça yaygın bir hastalıktır. Batı toplumlarında görülme sıklığı Asya ve Afrika'ya oranla daha yüksektir. Hastalıkla ilgili istatistiksel veriler şu şekildedir:
- Cinsiyet Faktörü: Kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür; ancak komplikasyonlardan biri olan Barrett metaplazisi erkeklerde daha yaygındır.
- Yaş ve Kilo: Yaş ilerledikçe ve vücut kitle indeksi arttıkça (obezite) reflü riski ve şiddeti artar.
- Hamilelik: Özellikle gebeliğin son dönemlerinde reflü şikayetleri belirginleşir.
- Buzdağı Etkisi: Hastaların sadece %10-15'i hekime başvurur; çoğu kişi semptomları diyet veya basit ilaçlarla geçiştirmeye çalışır.
Reflü Neden Olur? Temel Mekanizmalar
Reflü hastalığının gelişiminde, koruyucu mekanizmalar ile mide asidinin yıkıcı etkisi arasındaki dengenin bozulması rol oynar. Hastalığın oluşumundaki temel faktörler şunlardır:
1. Alt Özofagus Sfinkteri (AÖS) Yetersizliği
Yemek borusu ile midenin birleştiği noktada bulunan ve bir kapak görevi gören alt özofagus sfinkteri, mide içeriğinin yukarı kaçmasını engeller. Yağlı yiyecekler, sigara, alkol ve bazı ilaçlar (tansiyon, kalp, depresyon ilaçları) bu kapağın basıncını düşürerek reflüye zemin hazırlar.
2. Mide Fıtığı (Hiatal Herni)
Midenin üst kısmının diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna kayması durumudur. Mide fıtığı, sfinkter yapısını bozarak reflü oluşumunu kolaylaştırır. Şiddetli reflü hastalarının yaklaşık yarısında mide fıtığı saptanmaktadır.
Reflü Belirtileri: Tipik ve Atipik Semptomlar
Reflü belirtileri iki ana grupta incelenir. Belirtilerin şiddeti ile yemek borusundaki hasarın derecesi her zaman doğru orantılı olmayabilir.
| Belirti Türü | Sık Görülen Şikayetler |
|---|---|
| Tipik Belirtiler | Göğüste yanma (heartburn), ağıza acı/ekşi su gelmesi (regürjitasyon), yutma güçlüğü. |
| Atipik Belirtiler | Kronik öksürük, ses kısıklığı, astım benzeri solunum sorunları, kalp dışı göğüs ağrısı. |
Önemli Not: Eğer yutma güçlüğü, ağrılı yutma, kilo kaybı veya kansızlık gibi bulgular varsa, bu durum yemek borusu darlığı veya kanseri gibi ciddi sorunların habercisi olabilir ve vakit kaybetmeden incelenmelidir.
Teşhis Yöntemleri
Deneyimli bir hekim, hastanın şikayetlerini dinleyerek büyük oranda tanı koyabilir. Ancak kesin teşhis ve komplikasyonların takibi için şu testler uygulanır:
- Gastroskopi (Endoskopi): Yemek borusunun doğrudan incelenmesi ve gerekirse parça alınması (biyopsi) işlemidir.
- 24/48 Saatlik pH Monitorizasyonu: Yemek borusuna kaçan asit miktarının ölçülmesidir.
- Özofageal Manometri: Yemek borusundaki basınç ve kas hareketlerinin değerlendirilmesidir.
Reflü Tedavisi ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Tedavinin temel amacı şikayetleri kontrol altına almak ve yemek borusundaki hasarı iyileştirmektir.
- Yaşam Tarzı: Yatak başının yükseltilmesi, sol yan yatış pozisyonu, kilo kontrolü ve sigaranın bırakılması kritiktir.
- Beslenme: Yatmadan 3 saat önce yemek kesilmeli; yağlı, baharatlı, asitli gıdalardan kaçınılmalıdır.
- İlaç Tedavisi: Mide asidini baskılayan Proton Pompası İnhibitörleri (PPİ) en etkili yöntemdir. Antasitler ise sadece geçici rahatlama sağlar.
- Cerrahi Müdahale: İlaç tedavisine yanıt vermeyen veya sürekli ilaç kullanmak istemeyen (özellikle mide fıtığı olan genç hastalar) vakalarda laparoskopik fundoplikasyon tercih edilebilir.
Reflü Komplikasyonları ve Barrett Özofagusu
Tedavi edilmeyen kronik reflü; yemek borusunda darlıklara, derin ülserlere ve kanamalara yol açabilir. En ciddi komplikasyon ise Barrett Özofagusu'dur. Bu durum, yemek borusu hücrelerinin değişime uğramasıdır ve yemek borusu kanseri riskini 30 ila 50 kat artırabilir. Barrett saptanan hastaların düzenli endoskopik takibi hayati önem taşır.
Özet Sözlük
- Gaster / Gastro: Mide ile ilgili.
- Özofagus: Yemek borusu.
- Özofajit: Yemek borusu iltihabı.
- Regürjitasyon: Mide içeriğinin ağıza geri gelmesi.
