Peptik ülserler ve oniki parmak ülserleri

Peptik Ülser: Mide ve Onikiparmak Bağırsağı Yaraları

Mide, besinlerin parçalanması ve sindirim sürecinin sağlıklı ilerlemesi için yüksek miktarda asit ve pepsin salgılamaktadır. Normal şartlarda vücut, bu güçlü salgıların mide dokusuna zarar vermemesi için gelişmiş koruma mekanizmalarına sahiptir. Ancak, Helicobacter pylori adlı bakteri veya kontrolsüz kullanılan ağrı kesici ilaçlar, bu savunma sistemini zayıflatarak mide yüzeyinde ülser adı verilen doku bozulmalarına yol açar.

Türkiye gibi Helicobacter pylori enfeksiyonunun yaygın olduğu ülkelerde, mide ve onikiparmak bağırsağı (duodenum) ülserleri oldukça sık görülmektedir. İstatistiksel veriler, her 10 kişiden birinin yaşamının belirli bir döneminde peptik ülser hastalığı ile karşılaştığını göstermektedir.

Peptik Ülser Belirtileri Nelerdir?

Peptik ülserler genellikle karnın üst kısmında yoğunlaşan ve bazen sırt bölgesine kadar yayılan ağrılarla kendini belli eder. Bu ağrıların karakteri hastadan hastaya değişiklik gösterebilir. En sık karşılaşılan semptomlar şunlardır:

• Karın bölgesinde yanma, kazınma veya kramp tarzında ağrılar,
• Midede dolgunluk hissi ve sürekli ekşime,
• Nedensiz kilo kaybı.

Bazı durumlarda ülserler hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bu gibi vakalarda hastalık; mide kanaması veya nadiren gelişen mide delinmesi gibi ciddi komplikasyonlarla aniden ortaya çıkabilmektedir.

Peptik Ülser Tanısı Nasıl Konulur?

Mide ve onikiparmak bağırsağı ülserlerinin kesin tanısı için en güvenilir yöntem gastroskopi uygulamasıdır. Gastroskopi imkanının bulunmadığı durumlarda baryumlu mide duodenum grafisi yardımcı bir yöntem olarak kullanılsa da, bu tetkik yüzeysel ve küçük ülserleri saptamakta yetersiz kalabilmektedir.

Tanı sürecinde kritik bir diğer nokta ise Helicobacter pylori varlığıdır. Ülser saptanan her hastada, bu bakterinin mevcudiyeti mutlaka araştırılmalı ve tedavi planı buna göre şekillendirilmelidir.

Peptik Ülser Tedavi Yöntemleri

Ülser tedavisi, hastalığın altında yatan temel nedene göre planlanır. Modern tıpta uygulanan tedavi protokolleri şu şekildedir:

Tedavide kullanılan mide asidi düzenleyiciler arasında Omeprol, Lansor, Nexium ve Pariet gibi etkinliği kanıtlanmış ilaç grupları yer almaktadır.

Ülser Hastaları İçin Beslenme ve Yaşam Tarzı

Bilimsel çalışmalar, geçmiş yıllarda uygulanan katı ve kısıtlayıcı ülser diyetlerinin iyileşme sürecine doğrudan bir katkısı olmadığını kanıtlamıştır. Günümüzde uzmanlar, hastaların genel bir diyetten ziyade kendilerini rahatsız eden spesifik besinlerden kaçınmalarını önermektedir.

Ülser hastalarının sağlığı için kritik olan üç temel yasak şunlardır:

1. Alkol tüketimi
2. Sigara kullanımı
3. Aspirin ve romatizma ilaçları (Voltaren, Apranax, Endol vb.)

Bu maddelerin ülser oluşumunu tetiklediği ve mevcut yaraların iyileşmesini geciktirdiği kesin olarak bilinmektedir. Ayrıca hastaların günde 3 öğün düzenli beslenmesi tavsiye edilir.

Tedavi Edilmeyen Ülserin Riskleri ve Komplikasyonlar

Zamanında ve uygun şekilde tedavi edilmeyen peptik ülserler, hayati risk taşıyan komplikasyonlara yol açabilir. Bu süreçte karşılaşılabilecek durumlar şunlardır:

• Kanama: Büyük bir kısmı endoskopik müdahale ile kontrol altına alınabilir.
• Darlık: İlaç veya endoskopi ile açılabilir; ancak kronikleşmiş darlıklarda cerrahi müdahale zorunludur.
• Delinme: Mide veya bağırsak duvarının delinmesi durumunda tek tedavi seçeneği acil cerrahidir.

Peptik Ülser Kansere Dönüşür mü?

Toplumdaki yaygın inanışın aksine, iyi huylu mide ve onikiparmak bağırsağı ülserlerinin kansere dönüşme riski yoktur. Ancak dikkat edilmesi gereken hayati bir detay mevcuttur: Bazı mide kanserleri, başlangıç aşamasında ülser görünümünde olabilir.

Bu karışıklığı önlemek adına, mide ülseri saptandığında mutlaka biyopsi alınarak patolojik inceleme yapılmalıdır. Ayrıca tedaviden yaklaşık 2 ay sonra endoskopi tekrarlanarak ülserin tamamen iyileştiği teyit edilmelidir.