Gastrit ve tedavisi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gastrit Nedir? Mide Sağlığı Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Mide, yutulan gıdaların geçici bir süre depolandığı, küçük parçalara ayrıştırılarak sindirildiği, "J" harfi şeklinde keseye benzeyen hayati bir organımızdır. Alınan gıdalar midede işlenerek kimus adı verilen, ayran veya sulu boza kıvamında bir sıvıya dönüştürülür ve ardından porsiyonlar halinde ince bağırsağa aktarılır.
Midenin iç yüzeyi, mukoza olarak adlandırılan ve üç ayrı katmandan oluşan özel bir hücre tabakasıyla kaplıdır. Bu mukoza tabakasında bulunan farklı hücre çeşitleri; hidroklorik asit, pepsin (sindirim enzimi) ve çeşitli hormonlar salgılayarak sindirim sürecini yönetir.
Gastrit Nedir?
Gastrit, mide mukozasının bir çeşit inflamasyonu (yangı) olarak tanımlanır. Bu durum, çeşitli etkenlerin tetiklediği uyarılar sonucunda beyaz kan hücrelerinin mide mukozasında birikmesi anlamına gelir. Gastrit, klinik seyrine göre akut veya kronik olarak iki ana grupta incelenir.
Gastritin Nedenleri Nelerdir?
Gastrit oluşumunda pek çok farklı faktör rol oynayabilir. En yaygın görülen nedenler şunlardır:
1. Helicobacter Pylori (HP) Enfeksiyonu
Kronik gastritin en sık görülen nedenidir. Helicobacter pylori, ağız yoluyla alınan ve mide mukozasına yerleşen spiral şeklinde bir bakteridir. Bu bakteri, mide asidinden korunmak için mukus tabakasının altına yerleşir. Salgıladığı toksinler ve vücudun bağışıklık yanıtı sonucunda mukus tabakasını zayıflatarak mideyi asit saldırılarına açık hale getirir.
- Yaygınlık: Toplumumuzun yaklaşık %80'inin bu bakteri ile enfekte olduğu tahmin edilmektedir.
- Riskler: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından 1. derece kanserojen faktör olarak kabul edilmiştir.
- Teşhis: Endoskopik biyopsi, üre-nefes testi, kan veya dışkı analizleri ile saptanabilir.
2. İlaç Kullanımı (Aspirin ve Antiromatizmal İlaçlar)
Bu tür ilaçlar mide mukozasındaki koruyucu mekanizmaları zayıflatır. Hiçbir belirti vermeden seyredebileceği gibi; ülser ve mide kanaması gibi ciddi komplikasyonlara da yol açabilir.
3. Otoimmun Gastrit
Vücudun bağışıklık sisteminin yanlışlıkla mide hücrelerine saldırması durumudur. Bu hastalıkta mide asidi azalır; demir ve B12 vitamini eksikliğine bağlı kansızlık (pernisiyöz anemi) görülür. Bu hastalarda mide kanseri riski normal kişilere göre daha yüksektir.
4. Alkol ve Kimyasal Maddeler
Alkol ve diğer kimyasal maddeler mukoza hasarına yol açabilir. Ancak normal dozda ve tok karnına tüketilen alkolün belirgin bir gastrit oluşturması beklenmez.
5. Hipertrofik Gastrit (Menetrier Hastalığı)
Mide mukozasındaki kıvrımların inflamasyon nedeniyle kabalaşmasıdır. Aşırı protein kaybına bağlı olarak kanda protein seviyesi düşebilir ve vücutta ödem oluşabilir.
Gastrit Belirtileri Nelerdir?
Gastritin belirtileri, hastalığın türüne göre farklılık gösterir:
| Gastrit Türü | Yaygın Belirtiler |
|---|---|
| Akut Gastrit | Karın üst bölgesinde ağrı, gaz, yanma, ekşime, bulantı ve kusma. |
| Kronik Gastrit | Yemek sonrası şişkinlik, erken doyma, iştahsızlık, ağızda kötü tat ve dolgunluk hissi. |
Önemli: Kronik gastritte ağrı şiddetlenirse, zeminde ülser veya başka hastalıkların gelişmiş olabileceği düşünülmelidir.
Gastrit Teşhisi Nasıl Konulur?
Doktorunuz ayrıntılı bir hasta hikayesi ve fiziksel muayene sonrası tedavi planlayabilir. Ancak kesin teşhis için şu yöntemler kullanılır:
- Gastroskopi (Endoskopi): Mide mukozasının doğrudan görüntülenmesi.
- Biyopsi: Patolojik inceleme için doku örneği alınması.
- Laboratuvar Testleri: 40 yaş altı hastalarda endoskopi gerektiren ek bir risk yoksa kan veya dışkı testleri ile HP araştırması yapılabilir.
Gastritin Komplikasyonları
Tedavi edilmeyen gastrit şu ciddi sorunlara yol açabilir:
- Mide ve oniki parmak bağırsağı ülseri.
- MALT lenfoması (Erken dönemde bakterinin temizlenmesiyle tam iyileşme sağlanabilir).
- Mide kanseri.
- Ciddi mide kanamaları.
Gastrit Tedavi Yöntemleri
Gastrit tedavisi tamamen altta yatan sebebe yönelik olarak planlanır. Temel yaklaşım mide asidinin azaltılmasıdır.
- HP Tedavisi: Bakteri saptanan hastalarda en az iki farklı antibiyotik içeren 1-2 haftalık özel ilaç kürleri uygulanır. Başarı oranı %80-85 civarındadır.
- İlaç Düzenlemesi: Aspirin veya antiromatizmal ilaç kullanımının gerekliliği gözden geçirilir ve gerekirse ilaçlar kesilir.
- Özel Durumlar: Komplikasyon gelişen vakalarda cerrahi veya daha spesifik tıbbi müdahaleler uygulanır.
