Mesane kanseri!

Mesane Kanseri Nedir? Genel Bakış ve Görülme Sıklığı

Mesane kanseri, idrar kesesinin (mesane) duvarını oluşturan dokulardan köken alan kötü huylu tümörlerdir. Bu kanser türünün yaklaşık %90’ı, mesanenin iç yüzeyini döşeyen hücrelerden kaynaklanan transizyonel hücreli karsinomlar grubuna girer.

Erkeklerde prostat, akciğer ve kalın bağırsak kanserinden sonra en sık görülen dördüncü kanser türüdür ve tüm erkek kanser vakalarının %10’unu oluşturur. Kadınlarda ise sekizinci sırada yer alarak vakaların %4’ünü kapsar. Genitoüriner sistemin en sık görülen ikinci kanseri olan bu hastalıkta, tanı anında vakaların %85’i mesaneye sınırlı, %15’i ise çevre dokulara veya uzak organlara yayılmış durumdadır.

Mesane Kanseri Risk Faktörleri ve Nedenleri

Mesane kanseri çocukluk dahil her yaşta görülebilse de ortalama görülme yaşı 65-70 arasıdır. Sanayileşme ile birlikte görülme yaşı giderek düşmektedir. Hastalığın gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri şunlardır:

• Sigara Kullanımı: En önemli nedendir; içenlerde risk 4 kat daha fazladır.
• Mesleki Maruziyet: Petrol, boya, deri, lastik, kimyasal madde, kuru temizleme, kağıt, kozmetik ve alüminyum sanayi çalışanları ile diş teknisyenleri yüksek risk altındadır.
• Demografik Faktörler: İleri yaş, erkek cinsiyet (kadınlardan 2-3 kat fazla) ve beyaz ırk.
• Genetik Yatkınlık: TP53, RB, P21, P27 ve P16 gibi tümör baskılayıcı genlerin inaktivasyonu.
• Tıbbi Geçmiş: Kronik mesane iltihapları, mesane taşları, uzun süreli sonda kullanımı ve radyoterapi (karın alt bölgesine).
• İlaç ve Diyet: Siklofosfamid (kemoterapi ilacı), aşırı ağrı kesici (fenasetin) kullanımı, yağlı/kızarmış yiyecek tüketimi ve suni tatlandırıcılar.

Mesane Kanseri Belirtileri ve Bulguları

Mesane tümörünün en karakteristik ve sık görülen bulgusu idrarda ağrısız, pıhtılı kanamadır (hematüri). Hastaların %85’inde görülen bu kanama gözle fark edilebileceği gibi mikroskopik düzeyde de olabilir.

Diğer önemli belirtiler şunlardır:

• Sistitizm Bulguları: Sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma ve zorlanma.
• İleri Evre Belirtileri: Halsizlik, yorgunluk, kilo kaybı, kemik ağrıları, sırt ağrısı ve sarılık.
• Tıkanıklık Bulguları: Tümör böbrek kanallarını tıkarsa böbrek ağrısı ve üre yükselmesi görülebilir.
• Fiziksel Muayene: Erken evrede bulgu vermezken, ileri evrede karın bölgesinde kitle veya karaciğerde büyüme saptanabilir.

Tanı Yöntemleri ve Teşhis Süreci

Doğru teşhis için laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleri kombine edilir:

Hastalığın Evrelemesi

Tedavi planı, tümörün mesane duvarındaki (mukoza, kas tabakası, seroza) derinliğine göre belirlenir:

• Ta / T1: Yüzeyel, mukozaya veya lamina propriaya sınırlı.
• T2 / T3: Kas tabakasına (muscularis propria) ve derin dokulara yayılmış.
• T4: Komşu organlara sıçramış.
• CIS (Karsinoma in situ): Mukozada yerleşik ancak agresif seyreden yüksek dereceli kanser.

Tedavi Seçenekleri ve Ameliyat Yöntemleri

Mesane kanserinde tedavi, hastalığın evresine göre kişiselleştirilir:

1. Transüretral Rezeksiyon (TUR): İdrar yolundan girilerek tümörün kazınması işlemidir. Hem tanı hem tedavi amaçlıdır.
2. İntravezikal Tedavi: TUR sonrası mesane içine BCG (tüberküloz aşısı) veya kemoterapötik ilaçlar (Mitomycin-C vb.) verilerek nüksün önlenmesidir.
3. Radikal Sistektomi: Kas tabakasına yayılmış tümörlerde mesanenin tamamen çıkarılmasıdır. Erkeklerde prostat, kadınlarda rahim ve yumurtalıklar da alınabilir.
4. Parsiyel Sistektomi: Mesanenin sadece bir kısmının çıkarılmasıdır.
5. Kemoterapi ve Radyoterapi: Ameliyat öncesi tümörü küçültmek, ameliyat sonrası yayılımı önlemek veya ileri evrelerde palyatif amaçla kullanılır.

Takip ve Sonrası Süreç

Mesane tümörlerinde nüks riski daima mevcuttur. Bu nedenle periyodik kontroller hayati önem taşır:

• Yüzeyel Tümörler: İlk yıl 3 ayda bir, ikinci yıl 6 ayda bir, sonrasında yıllık sistoskopi.
• Sistektomili Hastalar: Yıllık batın BT, 6 ayda bir akciğer filmi ve kan tahlilleri.
• Üst Üriner Sistem: Böbrekler ve üreterler de benzer tümör riski nedeniyle 2 yılda bir incelenmelidir.