Ana baba tutumu araştırmaları ııı

Ebeveyn Tutumları ve Ergen Gelişimi Arasındaki İlişki

Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, ergenlerin akademik başarısı ve psikososyal gelişimi gibi kritik değişkenler ile ana-baba stilleri arasındaki ilişkiyi kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Literatürdeki bulgular, ebeveynlik yaklaşımlarının çocukların okul performansı üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisi olduğunu kanıtlamaktadır. Özellikle demokratik tutumun, ergenlik dönemindeki bireylerin gelişim süreçlerinde anahtar bir rol oynadığı gözlemlenmektedir.

Demokratik Ana-Baba Stilinin Akademik Başarıya Etkisi

Steinberg ve arkadaşlarının (1989) 10-16 yaş grubu çocuklar üzerinde yaptığı çalışmalar, demokratik tutumun tüm bileşenlerinin akademik başarı ile olumlu ve yüksek düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. 14-18 yaş grubunu kapsayan boylamsal araştırmalar da bu bulguları desteklemektedir. Ebeveynlerini demokratik olarak algılayan ergenlerin, diğer akranlarına oranla okulda çok daha başarılı oldukları saptanmıştır.

Ebeveyn Stillerine Göre Ergenlerin Gelişimsel Farklılıkları

Lamborn ve arkadaşlarının yaptığı kapsamlı araştırmada, ergenler psikososyal gelişim, akademik yeterlik ve problem davranışlar açısından karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ebeveyn stillerinin etkileri şu şekildedir:

• Demokratik Ebeveynlik: Bu stile sahip ailelerin çocukları, akademik yeterlik ve psikososyal gelişimde en yüksek puanları alırken, problemli davranışlarda en düşük puanları sergilemektedir.
• Otoriter ve İhmalkar Ebeveynlik: Bu iki stil arasında çocukların gelişimsel çıktıları açısından anlamlı bir fark bulunmamış; ancak demokratik stile göre daha düşük başarı seviyeleri gözlemlenmiştir.
• İzin Verici Ebeveynlik: Okul başarısı üzerinde genellikle olumsuz bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır.

Sevgi, İlgi ve Koruyuculuk Düzeyinin Başarıdaki Rolü

Taris ve Book (1996) tarafından yapılan çalışmalar, çocukların gelecekteki akademik başarılarının ebeveynlerinden gördükleri sevgi ve ilgi miktarı ile doğrudan bağlantılı olduğunu belirtmektedir. Araştırmacılar; ana-baba stili, sosyoekonomik düzey (SED), yaş ve cinsiyet gibi değişkenlerin kariyer üzerindeki etkilerini boylamsal olarak incelemişlerdir.

Sosyo-Ekonomik Düzey ve Güdüsel Faktörler

Sosyo-ekonomik düzeyi (SED) yüksek olan çocukların üniversiteye devam etme oranları, düşük SED grubuna göre daha yüksektir. Ancak SED'den bağımsız olarak, yüksek düzeyde ebeveyn ilgisiyle büyüyen çocuklar kendilerini daha yeterli hissetmekte ve özerk olmaya güdülenmektedir. Bu güdüsel faktörler, doğrudan okul başarısının artmasını sağlamaktadır.

Üniversite Dönemi ve Uzun Vadeli Etkiler

Baumrind tarafından üniversite öğrencileri üzerinde yapılan çalışmalar, ana-baba stilinin etkilerinin yetişkinliğe geçişte de devam ettiğini göstermektedir. Ebeveyn tutumları ile gençlerin kişilik yapısı, uyum süreçleri, akademik başarısı ve uyuşturucu madde kullanımı arasında anlamlı ve kalıcı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.