Çocukluk döneminde cinsel eğitim

Çocuklarda Cinsel Gelişim ve Eğitimin Temelleri

Cinsellik, sağlıklı bir insan profilinde kritik bir öneme sahiptir ve temelleri çocukluk döneminde verilen eğitimlerle atılır. Çocuğun kendi bedenini keşfetme süreciyle başlayan bu yolculuk, oyunlar aracılığıyla devam eder. Birçok ebeveyn, çocuklarının cinselliği çağrıştıran davranışlarıyla karşılaştığında endişeye kapılabilmekte ve bu eylemleri yetişkin cinselliği ile karıştırmaktadır. Oysa çocuk cinselliği, yetişkin cinselliğinden tamamen farklıdır ve gelişimsel sürecin doğal bir parçası olarak kabul edilmelidir.

Cinsel Eğitimde Ebeveyn Tutumu Nasıl Olmalıdır?

Cinsel eğitim sürecinde anne ve babaların benimsemesi gereken ilk kural, sakin kalmak ve bu keşif sürecinin doğal bir aşama olduğunu kabul etmektir. Özellikle iki yaş dönemiyle birlikte cinsel keşiflerde artış gözlemlenir. Bu dönemde çocuk, bezlenme veya tuvalet eğitimi sırasında cinsel organına dokunarak hoşa giden farklı duygular keşfedebilir.

Bu davranışların engellenmeye çalışılması, çocuğun merakını daha fazla artırarak dikkatinin bu noktaya odaklanmasına neden olur. Özellikle iki yaş dönemi inatlaşmaları, sert müdahalelerle bu davranışın pekişmesine yol açabilir. Sürekli yapılan uyarılar, çocukta suçluluk duygusu ve hata yaptığı düşüncesini geliştirebilir.

Davranış Sıklığını Etkileyen Faktörler

Cinsel keşif davranışlarının aşırı sıklıkta tekrarlanması, çocukta bazı stres faktörlerinin varlığına işaret edebilir. Davranış doğal olsa da sıklığı takip edilmelidir. Aşağıdaki durumlar bu davranışın artmasına neden olabilir:

• Yalnızlık ve can sıkıntısı,
• Oyun arkadaşı eksikliği,
• Sürekli engellenme hissi,
• Beslenme ve tuvalet eğitiminde maruz kalınan baskı,
• İçe dönük kişilik yapısı.

Uyku dönemlerinde de bu davranışların arttığı bilinmektedir. Bu nedenle çocuğun uykusu gelmeden yatağa yatırılmaması veya uykuya dalana kadar yanında kalınması önerilmektedir.

3-5 Yaş Arası Cinsel Sorular ve Yanıtlar

3-5 yaş aralığı, çocukların cinsel bilgilere en çok ihtiyaç duyduğu ve soru sorduğu dönemdir. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken en önemli kural, soru kime sorulduysa cevabın o kişi tarafından verilmesidir. Örneğin; bir kız çocuğunun babasına sorduğu soruya "Annene sor" şeklinde yanıt verilmesi, çocukta olumsuz bir izlenim bırakabilir.

Sıkça Karşılaşılan Sorular:

• "Ben nasıl doğdum?"
• "Bebekler nasıl dünyaya gelir?"
• "Arkadaşımın neden pipisi yok?"
• "Neden o ayakta tuvaletini yapıyor?"

Bu sorular kesinlikle cevapsız bırakılmamalı; çocuğun yaşına uygun, sade ve bilimsel bir dille yanıtlanmalıdır. Eğitim sürecinde cinsel eğitim kitaplarından yararlanılabilir ve organlar bilimsel isimleriyle tanımlanabilir.

Mahremiyet Eğitimi ve Sınırlar

Çocuklar oyunlarında birbirlerinin bedenlerini tanımaya çalışabilir veya "karı-kocacılık" gibi oyunlar oynayabilirler. Bu durumlarda çocukları ayıplamak yerine, bedenlerinin kendilerine özel olduğu nazikçe açıklanmalıdır.

Mahremiyetin korunması için dikkat edilmesi gerekenler:

Ebeveynlerin birbirine sarılması veya öpmesi gibi sevgi gösterileri çocuk yanında yapılabilir; bu durum çocuğun duygusal gelişimini olumlu yönde etkiler.

Sağlıklı İletişimin Önemi

Sağlıklı bir cinsel eğitim, ancak sağlıklı bir iletişim yoluyla mümkündür. Zamanında ve yeterli bilgi verilmeyen çocuklar, meraklarını gizli ve tehlikeli yollardan gidermeye çalışabilirler. Çocukluk döneminde sağlıklı atlatılan bu süreç, ergenlik ve yetişkinlik dönemindeki cinselliğin temelini oluşturur.

Cinsel eğitim sürecinde kendinizi yetersiz hissettiğinizde veya nasıl hareket edeceğinizi bilemediğinizde bir uzmandan danışmanlık almanız faydalı olacaktır.

Psikolog Eda Gökduman
D Psikiyatri, İstanbul