Alkolizm ve bireyselleşme sorunları

Alkolizm ve Bireyselleşme Sorunları Üzerine Kapsamlı Bir İnceleme

Alkol, beyin, sinir sistemi, sindirim sistemi, karaciğer ve kemik iliği gibi hayati merkezler başta olmak üzere tüm vücudu doğrudan etkileyen bir maddedir. Alkolün vücut üzerindeki etkisinin şiddeti; alınan miktara, kullanım sıklığına ve kişinin biyolojik duyarlılığına göre değişkenlik gösterir. Alkol kullanımının yol açtığı toplumsal, ruhsal ve adli sonuçlar, bireyin yaşam kalitesini ciddi ölçüde tehdit eden geniş bir yelpazeye yayılmaktadır.

Alkolizm Nedir? Kronik Bir Hastalık Olarak Alkol Bağımlılığı

Alkolizm, tıbbi olarak kronik, tekrarlayıcı ve ilerleyici bir hastalık olarak tanımlanır. Şeker hastalığı veya yüksek tansiyon gibi sürekli takip ve disiplin gerektiren bu rahatsızlıkta, zaman zaman kriz dönemleri yaşanabilir. Alkol bağımlılarında, alkole karşı gelişen fiziksel duyarlılığın yanı sıra, irade gücüyle kontrol edilemeyen zihinsel bir takıntı mevcuttur.

Bağımlı bireyler, alkolün neden olduğu olumsuz sonuçlardan ders çıkarmak yerine, yaşadıkları sorunların gerçek kaynağının alkol olduğunu inkar ederler. Bu durum, bireyin teselliyi yine alkolde aramasına neden olan kısır bir döngü yaratır.

Alkol Kullanımının Toplum Sağlığı Üzerindeki Etkisi

Dünya genelinde ve ülkemizde alkol kullanım oranları endişe verici bir artış göstermektedir. Birleşik Devletler'de alkol kullanımı; kalp hastalıkları ve kanserden sonra toplum sağlığını tehdit eden üçüncü büyük sorun olarak kaydedilmiştir. Ülkemizde ise alkol kullanım yaşının düşmesi ve buna bağlı olarak gelişen sosyal aktivite bozuklukları, medyanın etkisi ve hızlı toplumsal değişimler, konunun "biyopsikososyal" bir model çerçevesinde ele alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Alkol Kullanım Biçimleri ve Risk Faktörleri

Alkol kullanımı her bireyde aynı seyri izlemez. Alkol tüketimi genel olarak şu kategorilerde incelenebilir:

• Sosyal İçiciler: Alkolün henüz belirgin bir sağlık veya sosyal sorun yaratmadığı grup.
• Kötüye Kullanım: Alkolün kontrol edilemeyen bir saplantıya dönüştüğü, hayatın işleyişini bozmaya başladığı aşama.
• Bağımlılık: Alkol olmadan yaşamın sürdürülemediği, fiziksel ve ruhsal sağlığın felç olduğu uç nokta.

Tıbbi Olarak Kabul Edilen Sınırlar ve Birimler

Tıbbi literatürde alkol kullanımı için belirtilen üst sınırlar erkekler için günlük 2 birim, kadınlar için ise 1 birimdir. Bir birim alkol; bir kutu biraya, bir kadeh şaraba veya 45 ml'lik sert bir içkiye (votka, viski vb.) eşdeğerdir. Alınan içkinin türü, vücuda giren saf alkol miktarını ve etkisini değiştirmez.

Alkolizm Tipleri Nelerdir?

Alkolizm, klinik seyri ve başlangıç özelliklerine göre farklı tiplere ayrılır:

1. Gamma Tipi Alkolizm: Aşırı alkol alınan dönemler ve alkolsüz geçen aralarla karakterizedir. Temel sorun kontrol kaybı ve sarhoşluk anındaki olayları hatırlamamaktır.
2. Fransız Tipi Alkolizm: Alkolün bir yaşam tarzı haline geldiği, sürekli ve fazla miktarda kullanımın olduğu tiptir. Bırakıldığında şiddetli yoksunluk belirtileri görülür.
3. Tip A-B (1-2): Erken yaşta başlar, aile öyküsü baskındır ve genellikle antisosyal kişilik bozukluğu ile birlikte seyreder.
4. Geç Başlangıçlı Tip: Daha ileri yaşlarda başlar, aile öyküsü yoktur ve genellikle depresyonla ilişkilidir. Tedavi başarısı daha yüksektir.

Alkol Kullanımına Bağlı Gelişen Ruhsal ve Fiziksel Bozukluklar

Alkol, beyin fonksiyonlarını değiştirerek birçok ikincil hastalığa zemin hazırlar. Bu bozuklukların en yaygın olanları şunlardır:

• Depresyon: Alkol bağımlılarında depresyon görülme oranı, genel topluma göre dört kat daha fazladır.
• Alkolü Bırakma Sendromu: Terleme, kusma, halüsinasyonlar ve epilepsi nöbetleri ile seyreden süreç.
• Delirium Tremens: Alkolün bırakılmasıyla ortaya çıkan, zaman ve mekan algısının bozulduğu akut beyin sendromu.
• Korsakof Psikozu: Yakın ve orta geçmişe dair ciddi bellek bozukluğu.
• Alkol Paranoyası: Ağır kıskançlık ve aldatılma sanrıları ile ortaya çıkan psikoz.
• Karaciğer Sirozu: Karaciğerin işlevini tamamen yitirmesiyle sonuçlanan hayati tehlike.

Alkol Alımı ve Bireyselleşme Sorunları

Alkol bağımlılığı sürecinde birey, özgün kişilik özelliklerini yavaş yavaş kaybeder. İrade gücü zayıflar, yaşam tarzı ve sosyal ilişkiler köklü değişimlere uğrar. Bağımlı birey, genellikle "dibe vurmadan" durumunu kabul etmez.

Bu süreçte ailelerin tutumu kritiktir. Aile bireylerinin, bağımlının sorumluluklarını üstlenmesi (borçlarını ödemek, yasal sorunlarını çözmek vb.), hastanın alkolün sonuçlarıyla yüzleşmesini engeller. Bu durum, hastanın bağımlı ve çocuksu bir kişilik sergilemesine, kendini yakınlarının bakımına terk etmesine yol açar. Sonuç olarak, alkol kullanımı kişinin kişilik yapısını bozmaya başladığı anda profesyonel müdahale kaçınılmazdır.

Kaynakça:

• Atabek, E., Alkol ve İnsan (1983)
• Gençtan, E., Çağdaş İnsanda Normal Dışı Davranışlar (1977)
• Harwood, H., Social And Economic Costs Of Alcohol Abuse (1985)
• Karamustafaoğlu, O., Alkolizmde Yeni Bir Etyolojik Model (1981)
• Köknel, Ö., Bağımlılık (1998)
• Ward, L.C., The Measurement Of Denial And Rationalization In Male Alcoholic (1991)