Yumurtalık kistleri!

Yumurtalık Kisti (Over Kisti) Nedir?

Yumurtalık kistleri, tıbbi adıyla over kistleri, yumurtalıkların içerisinde gelişen ve içi sıvı dolu olan keseciklerdir. Kadın üreme sisteminin temel taşlarından olan yumurtalıklar, rahmin sağında ve solunda olmak üzere iki adet bulunur. Bu organlar, kadınlık hormonları olan östrojen ve progesteron salgılamanın yanı sıra üreme için gerekli olan yumurta üretimini gerçekleştirirler.

Yumurtalık Kistleri Nasıl Oluşur?

Oldukça sık karşılaşılan bir durum olan yumurtalık kistleri, oluşum mekanizmalarına göre temel olarak iki grupta incelenir: Fonksiyonel kistler ve anormal kistler.

1. Fonksiyonel Kistler

Fonksiyonel kistler, normal yumurtalık döngüsü sırasında meydana gelen aksaklıklardan kaynaklanır ve en sık görülen türdür. Bu kistler kendi içinde ikiye ayrılır:

• Folikül Kisti: Yumurtanın geliştiği folikülün çatlamaması ve büyümeye devam etmesi sonucu oluşur.
• Korpus Luteum Kisti: Yumurtlama sonrası oluşan ve hormon salgılayan korpus luteum yapısının içine kan dolması veya sıvı birikmesiyle meydana gelir.

Önemli bir not olarak; fonksiyonel kistler menopoz sonrası dönemde oluşmazlar.

2. Anormal Kistler

Anormal kistler, normal dışı hücre çoğalması sonucu gelişen yapılardır. Bu vakaların %95'i iyi huylu (kanserle ilişkisiz) olsa da, yaklaşık %5'lik bir kısmı kanserle ilişkili olabilir. Başlıca türleri şunlardır:

• Dermoid Kist: En sık görülen türdür. İçerisinde yağlı maddelerin yanı sıra saç, kemik, kıkırdak ve sinir dokusu gibi farklı doku örnekleri barındırabilir.
• Kist Adenomlar: Yumurtalık yüzeyindeki hücrelerden gelişirler. Genellikle iyi huylu olmalarına rağmen, aşırı büyüyerek ağrıya yol açabilirler.
• Endometrioma (Çikolata Kisti): Rahmin iç tabakasının (endometrium) rahim dışında büyümesiyle oluşur. Hormonal değişimlere yanıt vererek her ay kist içine kanama yapar. Zamanla biriken kan koyulaşarak çikolata kıvamını alır. Bu kistler özellikle adet döneminde ve cinsel ilişki sırasında şiddetli ağrı yapabilir.

Yumurtalık Kisti Belirtileri Nelerdir?

Çoğu yumurtalık kisti küçük boyutludur ve herhangi bir belirti vermeden zamanla kendiliğinden kaybolur. Ancak kistin patlaması, kist içine kanama olması veya kistin kendi etrafında dönmesi (torsiyon) durumunda ciddi belirtiler ortaya çıkabilir.

Genel belirtiler şunlardır:

• Karın boşluğunda keskin veya künt ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Genç kadınlarda kanser riski düşük olsa da yaş ilerledikçe bu risk artmaktadır. Yumurtalık kanseri erken evrelerde belirti vermeyebilir; ancak şu işaretlere karşı dikkatli olunmalıdır:

Teşhis ve Tanı Yöntemleri

Yumurtalık kistleri genellikle rutin kadın doğum muayeneleri sırasında fark edilir. Teşhisi kesinleştirmek ve kistin yapısını anlamak için şu yöntemler kullanılır:

1. Ultrason: Ses dalgaları aracılığıyla kistin görüntüsü ve yapısı değerlendirilir.
2. Laparoskopi: Işıklı bir cihazla karın boşluğuna girilerek doğrudan gözlem yapılır; bu yöntem aynı zamanda tedavi amaçlı da kullanılabilir.
3. Kan Testleri: "Tümör marker" (belirteç) seviyelerine bakılarak kistin iyi veya kötü huylu olduğu hakkında bilgi edinilir.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi planı, kistin türüne ve hastanın durumuna göre kişiselleştirilir. Eğer kist belirti vermiyorsa, doktorunuz kistin kendiliğinden geçme ihtimaline karşı birkaç aylık bir takip programı önerebilir.

Cerrahi müdahale kararı alınırken şu kriterler göz önünde bulundurulur:

• Kistin büyüklüğü ve tipi
• Hastanın yaşı
• Belirtilerin şiddeti
• Çocuk sahibi olma isteği

Cerrahi işlemde sadece kist alınabileceği gibi (kistektomi), gerekli durumlarda yumurtalıkların da alınması gerekebilir. Ameliyatın kesin kapsamı genellikle operasyon sırasında karın içi gözlemlendikten sonra netleşir.

Sonuç olarak; yumurtalık kistleri üreme çağındaki kadınlarda yaygındır ve çoğu zararsızdır. Ancak düzenli doktor takibi, kistlerin büyümediğinden ve sağlığınızı tehdit etmediğinden emin olmak için kritiktir.