Rahim ve rahim ağzından kaynaklanan infertilite nedir?

Rahim Ağzı (Serviks) ve İnfertilite İlişkisi

Rahim ağzının (serviks) yapısal ve fonksiyonel durumu, kadın infertilitesi üzerinde belirleyici bir rol oynayabilmektedir. Sağlıklı bir üreme döngüsünde, rahim ağzı salgısı yalnızca yumurtlama döneminde spermlerin serbestçe geçişine izin verecek bir yapıya bürünür. Diğer tüm zamanlarda ise hormonal uyarılara bağlı olarak gelişen değişiklikler, salgının kıvamını ve yapısını spermin geçişine engel olacak şekilde değiştirir.

Bazı durumlarda, bu salgı içerisinde sperme karşı geliştirilmiş antikorlar bulunabilir. Bağışıklık sistemi tarafından üretilen bu maddeler, sperm hücre fonksiyonlarını bozarak spermin yumurtlama döneminde dahi rahim ağzı kanalından geçmesini engelleyebilir. Bu durum, doğal yollarla gebelik oluşumunun önündeki temel engellerden biridir.

Postkoital Test: Tanı ve Uygulama Süreci

Rahim ağzı mukusu ile sperm arasındaki etkileşimi değerlendirmek amacıyla uzman hekimler tarafından postkoital test talep edilebilir. Bu test, servikal sıvının kalitesini ve spermlerin bu sıvı içerisindeki hareket kabiliyetini incelemeyi hedefler.

Test Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

Testin doğruluğu için belirli protokollerin takip edilmesi kritik önem taşır:

• Zamanlama: Test, yumurtlama gününe en yakın ancak yumurtlama henüz gerçekleşmeden önceki dönemde yapılmalıdır.
• Hazırlık: Çift, tetkikten yaklaşık 2 ile 18 saat öncesinde cinsel ilişkide bulunmalıdır.
• Kısıtlamalar: İlişki sırasında krem, prezervatif (kondom) veya benzeri yardımcı maddeler kesinlikle kullanılmamalıdır.
• Hijyen: Kadın tetkik öncesi ayakta duş alabilir; ancak vajinal yıkama (duş) kesinlikle yapılmamalıdır.

Uygulama ve Değerlendirme

Jinekolojik muayene sırasında alınan servikal mukus örneği, mikroskop altında anında incelenir. İdeal bir mukus yapısı; renksiz, temiz, sulu ve uzama (esneklik) özelliğine sahip olmalıdır. İşlem ağrısızdır ve sadece birkaç dakika sürer.

Eğer mukus içerisinde hareketli sperm sayısı yetersizse, sorun şu alanlarda aranır:

• Sperm üretim bozuklukları
• Vajinal ortamın olumsuzluğu
• Mukus yapısındaki anomaliler
• İmmünolojik (bağışıklık) faktörler

Servikal kaynaklı problemler genellikle antibiyotikler, hormon tedavileri veya aşılama (IUI) yöntemleri ile tedavi edilmektedir.

Rahim İçi Yapısal Bozukluklar ve HSG (Rahim Filmi)

Bebeğin yerleşeceği rahim içi alanın yapısını bozan anomaliler, infertilite nedenleri arasında önemli bir yer tutar. İnfertil kadınların yaklaşık %5'inde bu tür yapısal sapmalara rastlanmaktadır.

HSG (Rahim Filmi) uygulamasında, rahim ağzından verilen özel bir kontrast sıvı önce rahim içini doldurur, ardından kanallara doğru ilerler. Bu süreçte çekilen filmler sayesinde rahim içindeki yapısal bozukluklar ve kanallardaki tıkanıklıklar net bir şekilde saptanabilmektedir.