Multipl skleroz (ms)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Multipl Skleroz (MS) Nedir?
Multipl Skleroz (MS); beyin, beyincik ve omurilikte sinir tellerini çevreleyen miyelin kılıfının hasar görmesiyle ortaya çıkan, nedeni henüz tam olarak saptanamamış bir hastalıktır. Demiyelinizan hastalıklar grubunda yer alan MS'te, miyelin kılıfının zedelendiği bu bölgelere plak adı verilmektedir.
Hastalık genellikle 20-40 yaş arasındaki genç yetişkinlerde görülse de, 10 yaşa kadar inen erken başlangıçlı veya 40 yaş sonrası görülen geç başlangıçlı vakalara da rastlanmaktadır. İstatistiksel olarak kadınlarda erkeklere oranla daha sık (3/2 oranı) görülen MS, sosyo-ekonomik ve eğitim düzeyi yüksek bireylerde daha yaygın tespit edilmektedir.
MS Belirtileri Nelerdir?
MS belirtileri, sinir sisteminin hangi bölgesinin etkilendiğine bağlı olarak kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterir. Hastalığın ilk semptomları birkaç gün içinde gelişebilir ve süreç genellikle ataklar ve düzelmeler şeklinde ilerler.
En sık karşılaşılan MS belirtileri şunlardır:
- Görme azlığı veya kaybı,
- Çift görme,
- Vücudun belirli bölgelerinde uyuşma, duyu azlığı veya kuvvet kaybı,
- Denge bozukluğu ve titreme,
- Konuşma bozuklukları,
- İdrar yapma zorluğu veya idrar kaçırma.
MS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar
Toplumda MS hastalığına dair bazı yanlış algılar bulunmaktadır. Bilimsel veriler ışığında MS hakkında bilinmesi gereken temel gerçekler şunlardır:
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Yaşam Süresi | MS ölümcül bir hastalık değildir; hastaların yaşam süresi sağlıklı bireylerle benzerdir. |
| Bulaşıcılık | Multipl Skleroz kesinlikle bulaşıcı bir hastalık değildir. |
| Kalıtım | Doğrudan kalıtsal değildir; ancak ailesinde MS olanlarda risk bir miktar daha yüksektir. |
MS Atağı Nedir?
MS atağı, 24 saatten uzun süren ve nörolojik bir bulguyla (görme kaybı, uyuşma, güç kaybı vb.) karakterize olan klinik durumlardır. Çok kısa süreli gelip geçen yakınmalar atak olarak kabul edilmez. Atakların süresi ve sıklığı önceden kestirilemez; bazı hastalar bir ataktan sonra uzun yıllar yeni bir sorun yaşamayabilir.
MS Tanısı Nasıl Konulur?
MS tanısında en kritik aşama, hastanın öyküsü ve bir Nöroloji Uzmanı tarafından yapılan detaylı muayenedir. Güncel tıpta tanıya yardımcı olan en önemli laboratuvar yöntemi Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) tekniğidir.
Tanı sürecinde kullanılan yöntemler şunlardır:
- MRG (Emar): Beyin ve omurilikteki plakları saptar. Damar yoluyla verilen kontrast madde (Gadolinyum), plağın aktif olup olmadığını gösterir.
- BOS İncelemesi: Beyin omurilik sıvısının özelliklerinin analiz edilmesi.
- Uyarılmış Yanıtlar: Görsel, işitsel ve duyusal iletimlerin değerlendirilmesi.
Multipl Skleroz Tedavi Yöntemleri
MS tedavisi, hastanın durumuna göre iki ana boyutta planlanmaktadır: Akut atak tedavisi ve atak önleme tedavisi.
Atak ve Koruyucu Tedaviler
- Akut Atak Tedavisi: Genellikle damar yoluyla uygulanan kortizon tedavisi tercih edilir.
- Atak Önleme Tedavisi: İnterferonlar ve Glatiramer asetat gibi enjeksiyon ilaçlarının yanı sıra Azathioprin, Methotrexate ve İmmunglobulin gibi bağışıklığı düzenleyici ilaçlar kullanılır.
Rehabilitasyon ve Destekleyici Tedaviler
MS tedavisinde cerrahi müdahalenin yeri yoktur. Ancak fizik tedavi ve rehabilitasyon, hastanın hareket kabiliyetini ve fonksiyonlarını koruması açısından hayati önem taşır.
Önemli Not: MS tedavisi kişiye özeldir. İlaç seçimi ve uygulama süresi mutlaka takibinizi yapan doktor tarafından belirlenmelidir. Belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır.
