Mesane kanserleri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Mesane Kanseri: Epidemiyoloji ve Genel Bakış
Mesane kanseri, genitoüriner sistemin en sık görülen ikinci tümörüdür. Tüm kanser türleri arasında erkeklerde 4., kadınlarda ise 8. sırada yer almaktadır. Hastalık, erkeklerde kadınlara oranla yaklaşık 2.7 kat daha fazla görülürken, beyaz ırkta siyah ırka kıyasla daha yüksek insidansa sahiptir.
Her yaş grubunda ortaya çıkabilmekle birlikte, genellikle orta ve ileri yaş popülasyonunu etkiler. Erkeklerde ortalama tanı yaşı 69, kadınlarda ise 71'dir. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artış gösterir. Buna karşın, adolesan ve 30 yaş altı erişkinlerde görülen tümörler genellikle daha iyi diferansiyedir ve prognozları (hastalık seyri) daha olumludur.
Mesane Kanseri Risk Faktörleri
Mesane kanserinin gelişiminde çevresel ve genetik birçok faktör rol oynamaktadır. Bilinen başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Kimyasal karsinojenler ve endojen triptofan metabolitleri
- Sigara kullanımı (En önemli risk faktörüdür)
- Genetik yatkınlık ve pelvik ışınlama (radyoterapi)
- Sitotoksik kemoterapötikler ve analjezik kullanımı
- Bakteriyel, viral ve parazitik ajanlar
- Kronik irritasyon ve yapay tatlandırıcılar
- Kahve ve çay tüketimi (?)
Sigara kullanımı, mesane kanseri riskini içmeyenlere oranla 4 kat artırmaktadır. Risk; içilen sigara sayısı, kullanım süresi ve dumanın inhalasyon oranı ile doğru orantılıdır. Sigara bırakıldıktan sonra riskin normal seviyelere dönmesi yaklaşık 20 yıl sürmektedir.
Hastalığın Sınıflandırılması
Mesane tümörleri hücre yapılarına ve büyüme şekillerine göre üç ana grupta incelenir:
- Papilloma: Genellikle gençlerde görülen, mesane içine doğru büyüyen iyi huylu tümörlerdir.
- Değişici (Transizyonel) Hücreli Karsinom: Mesane kanserlerinin %90-95'ini oluşturan en yaygın gruptur.
- Nontransizyonel Hücreli Karsinomlar: Adenokarsinom, yassı epitelyum (skuamöz) hücreli karsinom, farklılaşmamış karsinomlar, mikst karsinomlar ile epitelyal ve nonepitelyal karsinomları kapsar.
Belirtiler ve Tanı Yöntemleri
Mesane kanserinde en sık karşılaşılan klinik belirti, olguların %85'inde görülen ağrısız ve aralıklı hematüri (idrarda kan gelmesi) durumudur. Kanamanın derecesi hastalığın evresiyle doğrudan ilişkili değildir.
Sık Görülen Belirtiler
- Ağrısız, aralıklı hematüri (makroskobik veya mikroskobik)
- Sık idrara çıkma, acil işeme hissi ve dizüri (idrar yaparken yanma)
- Noktüri (gece idrara çıkma) ve idrar yapamama
- Suprapubik kitle, yan ağrısı, iştahsızlık ve kilo kaybı
Tanısal Araçlar
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| Ultrasonografi (US) | İlk başvurulan, en az invaziv görüntüleme yöntemidir. |
| Sistoskopi | Tanı, evreleme ve takipte altın standarttır; biyopsi imkanı sağlar. |
| Bilgisayarlı Tomografi (BT) | Lokal yayılım, lenf nodu ve uzak organ metastazlarını değerlendirir. |
| İdrar Sitolojisi | İdrardaki kanser hücrelerini inceler; düşük dereceli tümörlerde değeri azdır. |
| IVP | Üst üriner sistemin değerlendirilmesinde kullanılır. |
Evreleme ve Metastaz
Mesane kanseri, tümörün derinliğine göre üç evrede değerlendirilir:
- Yüzeyel Tümörler: Mesane mukozası ve altındaki bağ dokusuyla sınırlıdır. Tüm vakaların %75-85'ini oluşturur. Nüks riski yüksek olsa da sadece %10'u invaziv hale gelir.
- Kas İnvaziv Tümörler: Mesane adalesine yayılan tümörlerdir. Vakaların %15-25'ini oluşturur ve %50 oranında uzak metastaz riski taşır.
- Metastatik Tümörler: Komşu veya uzak organlara yayılmış kanserlerdir.
En sık metastaz görülen organlar: Karaciğer (%38), Akciğer (%36), Kemik (%27), Adrenal (%21) ve Bağırsak (%13).
Tedavi Yaklaşımları
Tedavinin temel amacı nüksleri azaltmak, tümör ilerlemesini durdurmak ve sağ kalım oranını artırmaktır. Tüm mesane tümörlerinde başlangıç tedavisi TUR-MT (Transüretral Rezeksiyon) işlemidir.
Yüzeyel Tümörlerde Tedavi
TUR-MT sonrası nüksü önlemek amacıyla şu yöntemler uygulanır:
- Yakın izlem
- İntravezikal Kemoterapi: Mesane içine Mitomisin C, doxorubisin gibi ilaçların verilmesi.
- İntravezikal İmmünoterapi: Mesane içine BCG, interferon veya interlökin uygulaması.
Kas İnvaziv Tümörlerde Tedavi
Bu evrede altın standart Radikal Sistektomi operasyonudur. Erkeklerde mesane, prostat ve çevre dokular; kadınlarda ise mesane, uterus, overler ve vajinal kafın bir kısmı çıkarılır. Ameliyat sonrası idrarın tahliyesi için üriner diversiyon (ileal konduit, yeni mesane vb.) yöntemleri kullanılır.
Metastatik Hastalıkta Tedavi
Klinik olarak saptanan uzak metastaz oranı %5 civarındadır. Tedavide genellikle Cis-platin içeren kombine kemoterapiler uygulanır. Bu evrede ortalama yaşam süresi kemoterapi ile 12-14 ay arasındadır.
