Meme ağrısı ve meme hastalıkları

Meme Hastalıkları ve Tanı Süreçleri

Kadınların özellikle menopoza yakın dönemlerde en sık karşılaştığı sağlık sorunları arasında memede kitle, meme başı akıntısı ve meme ağrısı yer almaktadır. Toplumdaki yaygın endişenin aksine, bu şikayetlerin yalnızca %10'u meme kanseri kaynaklıdır. Meme kanserinde ağrı görülme olasılığı ise %10'dan daha düşüktür.

Memede bir kitle tespit edildiğinde kesin teşhis koyabilmek için mutlaka biyopsi yapılması gerekmektedir. Klinik pratikte meme hastalıkları; mastalji (meme ağrısı), memede kitle, meme enfeksiyonları ve meme başı akıntısı olmak üzere dört ana başlıkta incelenir.

1. Mastalji (Meme Ağrısı)

Meme ağrısı, özellikle fibrokistik değişiklikleri olan kadınlarda yumurtlamadan sonraki luteal dönemde daha belirgin hale gelir. Bu durum, ilgili dönemde bağ dokusunda oluşan ödem, süt kanallarındaki genişleme ve hafif inflamasyondan kaynaklanır.

Adet döngüsüyle ilişkisi olmayan ağrıların temel nedenleri şunlardır:

• Hormonal dalgalanmalar
• Mevcut adenomlar veya büyük çaplı kistler
• Meme kasları ve bağlarındaki travma veya gerilmeler
• Meme iltihabı (mastit)

Mastalji şikayeti olan hastaların kahve ve çay gibi metilksantin içeren içecekleri kısıtlaması önerilir. Ağrıya kistlerin neden olduğu durumlarda kist içeriği aspire edilmeli, destekleyici sütyen ve analjezik ilaçlarla semptomatik rahatlama sağlanmalıdır.

2. Memede Kitle ve Tanı Yöntemleri

Fizik muayene veya hastanın kendi kontrolleri sırasında saptanan kitlelerin konumu radyolojik incelemelerle netleştirilir. Kanseröz lezyon şüphesi uyandıran bulgular şunlardır:

• 2 cm’den büyük kitleler
• Sınırları net ayırt edilemeyen, hareketsiz ve sert yapılar
• Meme başında çökme, kızarıklık veya ülserasyon
• Mammografide görülen rozet şeklinde mikrokalsifikasyonlar (35 yaş üstü)

İyi Huylu (Selim) Meme Kitleleri

Kanser tanısında yanılma payını %1’in altına indirmek için fizik muayene, mammografi ve ince iğne aspirasyon biyopsisi (veya eksizyonel biyopsi) yöntemlerinden oluşan üçlü tanı yöntemi kullanılır.

3. Meme Enfeksiyonları

Meme enfeksiyonları hafife alınmamalıdır; her enfeksiyonun altında inflamatuar meme kanseri olasılığı ekarte edilmelidir. Kanser kaynaklı enfeksiyonlar antibiyotik tedavisine yanıt vermez.

• Puerperal Mastit: Emzirmenin ilk günlerinde görülen, yüksek ateş ve halsizlikle seyreden akut selülittir. En sık etken Staphylococcus aureus bakterisidir. Tedavide memenin boşaltılması ve antibiyotik kullanımı esastır.
• Puerperal Olmayan Mastit: Anaerob mikropların neden olduğu, antibiyotik ile tedavi edilen enfeksiyon türüdür.

4. Meme Başı Akıntısı

Meme başı akıntılarının %95'i iyi huylu nedenlere dayanır. Akıntılar üç kategoride değerlendirilir:

1. Fizyolojik Akıntı: Üreme çağındaki kadınlarda muayene sırasında gelen birkaç damla seröz akıntı normal kabul edilir.
2. Galaktore: Gebelik dışı süt salgılanmasıdır. Tiroid hastalıkları, hipofiz adenomu, ilaç kullanımı veya kronik böbrek yetmezliği gibi nedenlerle oluşabilir. Prolaktin seviyesi ve tiroid testleri ile incelenmelidir.
3. Patolojik Akıntı: Tek taraflı, kanlı, gri veya yeşil renkli akıntılardır. Bu akıntıların %5'i kanserle ilişkilidir. Kanlı akıntılarda guaiac testi ve sitolojik inceleme yapılarak hasta genel cerrahiye sevk edilmelidir.

Anormal Mammografi Bulguları

Fizik muayenede kitle saptanmasa bile, aşağıdaki radyolojik bulgular meme biyopsisi yapılmasını gerektirir:

• Kümelenmiş mikrokalsifikasyonlar
• Sınırları düzensiz yumuşak doku yoğunluğu
• Dokular arasında asimetrik yerleşim
• Önceki tetkiklerde olmayan yeni anormal bulgular

Ele gelmeyen ancak radyolojik olarak saptanan kitlelerde ince iğne biyopsisi hayati önem taşır. Risk takibi için mammografi kontrolleri senede bir kez tekrarlanmalıdır.