Kimler cilt kanseri olur?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Cilt Yapısı ve Tabakaları Hakkında Temel Bilgiler
İnsan cildi, vücudun en büyük organı olup toplamda üç ana tabakadan meydana gelmektedir. Bu tabakalar; Epidermis, Dermis ve Subkütan doku olarak adlandırılır. Cildin en üst katmanı olan Epidermis, vücudu dış etkenlere karşı korurken su, elektrolit ve ısı kaybını önleme görevini üstlenir.
Epidermisin hemen altında yer alan Dermis tabakası; kıl follikülleri, ter ve yağ bezleri ile damar ve sinir yapılarını barındırır. En alt katman olan Subkütan doku ise deri altı yağ dokusunu oluşturur. Cilt kanserleri vücudun herhangi bir noktasında ortaya çıkabilse de, vakaların %80'i baş ve boyun bölgesinde görülmektedir. Özellikle güneş ışığına doğrudan maruz kalan bölgeler, deri kanseri gelişimi açısından en yüksek riskli alanlardır.
Cilt Kanseri Nedenleri ve Risk Faktörleri
Cilt kanserinin temel nedeni genellikle güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarıdır. Bunun yanı sıra mor ötesi ışık yayan elektrik lambaları ve bronzlaştırıcı yapay ışık kaynakları da kanser gelişimini tetikleyebilir. Dünyayı koruyan ozon tabakasının incelmesi, yeryüzüne ulaşan zararlı ışın miktarını artırarak cilt kanseri vakalarında ciddi bir yükselişe yol açmıştır.
En Çok Risk Altında Olan Gruplar
Belirli fiziksel özelliklere ve yaşam tarzına sahip bireylerde cilt kanseri görülme olasılığı daha yüksektir:
- Açık tenli ve cildinde kolayca çillenme olan kişiler,
- Çok sayıda, farklı şekil ve boyutta beni (nevüs) bulunanlar,
- Ailesinde cilt kanseri öyküsü olan bireyler,
- Açık havada çalışma veya hobi amaçlı uzun süre vakit geçirenler,
- Ekvatora yakın, yüksek rakımlı veya yıl boyu şiddetli güneş ışığı alan bölgelerde yaşayanlar.
Diğer Tetikleyici Nedenler
Güneş ışığı dışında deri kanserine yol açabilecek diğer faktörler şunlardır:
- Herhangi bir sebeple uygulanan radyoterapi (radyoaktif ışın tedavisi),
- Uzun yıllar boyunca iyileşmeden kalan açık yaralar,
- Katran, zift, arsenik gibi kimyasal karsinojen maddelere kronik maruziyet,
- Süreklilik arz eden kronik mikrotravmalar.
Cilt Kanseri Tipleri ve Özellikleri
Cilt kanserleri, hücre yapısına ve yayılma eğilimine göre üç ana grupta incelenir. Her tipin seyri ve risk düzeyi farklılık göstermektedir.
| Kanser Tipi | Yaygınlık | Yayılma Eğilimi | Risk Düzeyi |
|---|---|---|---|
| Bazal Hücreli Kanser (BCC) | En sık rastlanan | Nadiren yayılır | Tedavi edilmezse doku kaybı yapar |
| Squamöz Hücreli Kanser (SCC) | Sık rastlanan | Lenf ve iç organlara yayılabilir | Tedavi edilmezse hayatı tehdit eder |
| Malign Melanom | Daha az rastlanan | Hızlı ve uzak yayılım | En tehlikeli ve ölümcül tip |
1. Bazal Hücreli Kanser (BCC)
En sık görülen cilt kanseri türüdür. Genellikle yavaş seyreder ve nadiren uzak organlara yayılır. Ancak tedavi edilmediği takdirde cilt altına ilerleyerek kemik ve diğer dokulara zarar verebilir. Özellikle göz çevresindeki yerleşimler bu açıdan risklidir.
2. Squamöz Hücreli Kanser (SCC)
Dudaklar, yüz ve kulaklarda sıkça görülür. Lenf bezlerine ve iç organlara yayılma potansiyeli taşır. Zamanında müdahale edilmediğinde hayati risk oluşturur.
3. Malign Melanom
Diğer tiplere göre daha az görülse de, özellikle güneşli bölgelerde yaşayanlarda sıklığı artmaktadır. Cilt kanserlerinin en tehlikeli türüdür. Erken teşhis edildiğinde tam tedavi şansı yüksektir; ancak teşhis ve tedavide geç kalınması genellikle ölümcül sonuçlar doğurur.
