KARDEŞ KISKANÇLIĞI

Çocuklarda Kıskançlık Duygusunun Doğası ve Gelişimi

Kıskançlık, sevilen bir kişinin bir başkasıyla paylaşılmasına karşı hissedilen tahammülsüzlük olarak tanımlanır. Bu duygunun genetik kodlarımıza işlenmiş, içgüdüsel bir yapıya sahip olduğu düşünülmektedir. Yaşamın her evresinde karşımıza çıkabilen bu his, özellikle çocukluk döneminde çok daha yoğun ve belirgin bir şekilde tecrübe edilir.

Çocuklarda kıskançlık duygusuyla ilk tanışma genellikle iki yaş civarında gerçekleşir. Doğal ve evrensel bir duygu olmasına rağmen, bireyi oldukça mutsuz eden bir yapıdadır. Bu süreçte kritik olan nokta, duygunun hangi boyutta yaşandığıdır. Çocuk, çevresindeki herkesin kendisinden daha yetkin olduğunu ve kendisinin diğerlerinden daha az sevildiğini düşünmeye başlar.

Özellikle küçük yaşlardaki çocuklarda, yeni doğan kardeşi kıskanma durumu bazen yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Bu yoğun duygu, zamanla davranış bozukluklarına yol açabilecek seviyeye ulaşabilir ve profesyonel bir yardım almayı gerektirebilir.

Kardeş Kıskançlığının Temel Nedenleri

Doğal bir süreç olan kıskançlık, temelde güvensizlik ve sevilen kişinin paylaşılamaması arzusundan kaynaklanır. Kardeşler arası rekabeti ve kıskançlığı tetikleyen başlıca unsurlar şunlardır:

• İlgi ve Dikkat Kayması: O ana kadar sadece kendisine yöneltilen ilginin yeni kardeşe kayması, çocukta ciddi bir rahatsızlık uyandırır. Bebeğe ayrılan zamanın artması; çocukta anne ve babaya karşı kızgınlık ve kırgınlık gibi duyguların gelişmesine neden olur. Bu durum, çocuğun kendisini terk edilmiş, güvensiz ve desteksiz hissetmesine yol açar.
• Ebeveyn Tutumlarındaki Değişim: Kıskançlığın derecesi, yeni bir bebeğin doğumuyla birlikte anne ve babanın sergilediği tutum değişikliklerine bağlıdır. Büyük çocukla kurulan yerleşik ilişkinin korunması ve çocuğun bebeğe yönelik olumsuz tepkilerine karşı gösterilen hoşgörü düzeyi bu süreçte belirleyicidir.
• Kardeşler Arasındaki Yaş Farkı: Kardeşler arasındaki yaş farkı, kıskançlığın şiddetini etkileyen önemli bir faktördür. Araştırmalar, yaş farkı az olan kardeşlerde kıskançlık görülme sıklığının, yaş farkı fazla olanlara oranla daha yüksek olduğunu göstermektedir.
• Dışsal Faktörler ve Kıyaslamalar: Akrabaların veya çevredeki diğer insanların düşüncesizce yaptığı kıyaslamalar rekabeti körükler. Örneğin; bir çocuğa saçlarının neden ablası gibi olmadığını sormak ya da ablasına kardeşinin boyunun onu geçeceğini söylemek, çocuklar arasında gereksiz bir kızgınlık ve rekabet ortamı oluşturur.

Kardeş Kıskançlığını Etkileyen Faktörler Tablosu