Kabızlık

Kabızlık Nedir? Belirtileri ve Genel Tanımı

Kabızlık, bireylerin zaman zaman karşılaşabildiği, genellikle seyrek dışkılama ile karakterize bir sindirim sistemi durumudur. Tıbbi açıdan sağlıklı bir bireyde dışkılama sıklığı; günde üç kez ile haftada üç kez arasında değişkenlik gösterebilir. Bu sıklık; alınan besinlere, kalori miktarına, sıvı tüketimine ve günlük fiziksel aktivite düzeyine bağlıdır.

Kabızlık sadece seyrek dışkılama değil; aynı zamanda zor, sert ve ağrılı dışkılama olarak da tanımlanır. Çoğu vakada kabızlık, ciddi bir hastalığın habercisi olmaktan ziyade, basit yaşam tarzı değişiklikleri ile kontrol altına alınabilen bir durumdur. Karında gerginlik ve şişkinlik, bu sürecin en yaygın belirtileri arasında yer alır.

Kabızlık Nasıl Gelişir? Fizyolojik Süreç

Sindirim sistemimizde ince bağırsaklara günde ortalama 10 litre sıvı ulaşır. Bu sıvının %90'ı ince bağırsaklarda emilirken, kalan 1 litrelik kısım kalın bağırsaklara geçer. Kalın bağırsaklarda ilerleyen muhtevanın da yaklaşık %90'ı emilir ve rektuma (bağırsakların son kısmı) ortalama 100 ml hacminde bir artık ulaşır.

Normal koşullarda bu hacim rektumu gerdiğinde tuvalet hissi oluşur. Ancak bu his ertelendiğinde şu süreçler gelişir:

• Dışkı rektumda daha uzun süre kalır.
• Daha fazla sıvı emilir ve dışkı hacmi azalır.
• Dışkı sertleşir ve tuvalet hissi ortadan kalkar.
• Zamanla rektum genişler ve normal miktardaki dışkı, dışkılama hissi uyandıramaz hale gelir.

Bu durum, bağırsak hareketlerinin azalmasıyla birleştiğinde dışkının bağırsaklarda uzun süre kalmasına ve kronik kabızlık döngüsüne yol açar.

Kabızlığın Nedenleri Nelerdir?

Birçok farklı faktör bağırsak düzenini bozarak kabızlığa sebebiyet verebilir. En yaygın nedenler şunlardır:

• Diyette yeterli lif bulunmaması
• Hareketsizlik ve egzersiz eksikliği
• Yetersiz sıvı alımı
• Tuvalet hissi oluştuğunda bunu ertelemek
• Stres ve anksiyete
• Gebelik veya seyahat gibi yaşam tarzı değişiklikleri
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Tiroid veya şeker hastalığı gibi bağırsakları ya da diğer organları etkileyen hastalıklar

Kabızlık Tedavisi ve Tanı Yöntemleri

Kabızlık şikayetiyle bir uzmana başvurulduğunda; doktorunuz bağırsak hareketlerinizi, beslenme alışkanlıklarınızı ve kullandığınız ilaçları detaylıca değerlendirir. Fiziksel muayene ve gerekli görülen tetkikler sonucunda, altta yatan ciddi bir hastalık saptanmazsa korunma tedbirleri ve dışkı formunu düzenleyici tedaviler uygulanır.

Tedavide kullanılan başlıca iki ilaç grubu bulunmaktadır:

1. Lif ihtiva eden takviyeler
2. Dışkı yumuşatıcılar

Kabızlıktan Korunma Yolları

Kabızlıktan korunmanın en temel yolu, çocukluk çağından itibaren tuvalet hissi oluştuğunda ertelemeden tuvalete gitme alışkanlığı kazanmaktır. Günlük yaşamda dikkat edilmesi gereken diğer unsurlar şunlardır:

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Kabızlık genellikle geçici bir durum olsa da, bazı belirtiler ciddi bir hastalığın işareti olabilir. Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir doktora başvurulmalıdır:

• Yeni ortaya çıkan ve nedeni açıklanamayan kabızlık
• Bağırsak hareketlerinde gözle görülür değişiklikler
• Önlemlere rağmen bir haftadan fazla süren kabızlık
• Dışkıda kan görülmesi
• Kabızlığa eşlik eden gaz çıkaramama (yellenememe) durumu