İşitme kayıplarında epidemiyoloji

İşitme Kaybı: Toplum Sağlığını Tehdit Eden Majör Bir Sorun

İşitme kaybı, dünya genelinde geniş popülasyonları etkileyen; iş gücü kaybı, ekonomik maliyetler ve yaşam kalitesinde belirgin azalmaya yol açan kritik bir sağlık problemidir. Artrit ve hipertansiyondan sonra en sık karşılaşılan üçüncü kronik sorun olan işitme kaybı, özellikle gürültü ve travma gibi faktörlerle kalıcı hale gelebilmektedir. Yapılan araştırmalar, en yaygın türün yaşa bağlı gelişen presbikuzi olduğunu, bunu ise gürültüye bağlı kayıpların izlediğini göstermektedir.

Epidemiyolojik veriler, işitme kaybı prevalansının yaşla birlikte arttığını ve erkeklerde daha sık görüldüğünü kanıtlamaktadır. Örneğin, 48-92 yaş aralığındaki bireylerde bu oran %45.9'a kadar yükselirken, 18 yaş altı popülasyonda görülme sıklığı 17/1000 olarak kaydedilmiştir. Bu karmaşık tablonun altında yatan moleküler ve hücresel patofizyolojinin anlaşılması, daha etkin tedavi ve rehabilitasyon süreçleri için hayati önem taşımaktadır.

İletim Tipi İşitme Kaybı ve Nedenleri

İletim tipi (kondüktif) işitme kaybı, ses dalgalarının dış kulak yolundan iç kulağa (koklea) iletilmesinin engellenmesi durumudur. Bu engel, dış kulak yolu veya orta kulak kaynaklı çeşitli patolojilerden kaynaklanabilir.

Dış Kulak Yolu Kaynaklı Patolojiler

• Buşon (Kulak Kiri): En sık görülen iletim tipi kayıp nedenidir. Bazı okul taramalarında çocukların %39,4'ünde tespit edilmiştir.
• Yabancı Cisimler: Özellikle çocuklarda sık görülür.
• Konjenital Anomaliler: Dış kulak yolu aplazisi veya atrezisi (doğuştan kanal yokluğu veya darlığı).
• Egzostoz: Özellikle uzun süre soğuk suya maruz kalan yüzücülerde ve sörfçülerde görülen kemik çıkıntılarıdır.
• Tümörler ve Kistler: Squamöz hücreli karsinom gibi malign veya osteom gibi benign (iyi huylu) oluşumlar.
• Otitis Eksterna: Dış kulak yolu iltihabı.

Orta Kulak Kaynaklı Patolojiler

• Otitis Media: Akut, efüzyonlu (sıvı birikimi) veya kronik orta kulak iltihapları.
• Otoskleroz: Orta kulaktaki kemikçiklerin (özellikle stapes) kireçlenmesiyle karakterize kalıtsal bir hastalıktır.
• Timpanoskleroz: Kulak zarında veya orta kulakta kalsifiye plakların oluşumu.
• Kolesteatoma: Orta kulakta deri kisti oluşumu ile seyreden kronik durum.
• Travmalar: Kulak zarı perforasyonu veya kemikçik zincir kopuklukları.

Sensörinöral İşitme Kaybı Nedenleri

Sensörinöral işitme kaybı, iç kulaktaki (koklea) tüy hücrelerinin veya işitme sinirinin hasar görmesi sonucu oluşur. Bu tip kayıplar genellikle kalıcıdır ve şu nedenlere bağlı gelişebilir:

1. Presbiakuzi: Yaşa bağlı gelişen, genellikle yüksek frekansları etkileyen işitme kaybıdır.
2. Gürültüye Bağlı Kayıplar: Uzun süre yüksek sese maruz kalma sonucu oluşur.
3. Ototoksisite: Bazı antibiyotikler (aminoglikozidler), kemoterapi ilaçları (sisplatin) ve salisilatların iç kulağa zarar vermesi.
4. Ani İdyopatik İşitme Kaybı: Nedeni tam bilinmeyen, hızlı gelişen işitme kaybı.
5. Meniere Hastalığı: Baş dönmesi ve çınlamanın eşlik ettiği iç kulak tansiyonu.
6. Enfeksiyonlar: Menenjit, sifiliz ve viral hastalıklar.
7. Sistemik Hastalıklar: Diyabet, Multiple Skleroz (MS), Paget hastalığı ve Behçet hastalığı.

Çocuklarda Konjenital (Doğuştan) İşitme Kayıpları

Doğuştan gelen işitme kayıpları her 1000 canlı doğumda 1-3 oranında görülmektedir. Bu vakaların %30'u belirli bir sendroma bağlıyken, %70'i non-sendromiktir. En sık görülen genetik mutasyon DFNB1 (Konneksin 26) mutasyonudur.

Kulak Travmaları ve İşitme Kaybı İlişkisi

Kafa travmalarının %14-22'sinde temporal kemik kırıkları görülmektedir. Bu kırıklar, iç kulağı (otik kapsül) etkileyip etkilememesine göre sınıflandırılır:

• Otik Kapsülü İçine Alan Kırıklar: Genellikle ağır sensörinöral işitme kaybı ile sonuçlanır.
• Otik Kapsülü İçine Almayan Kırıklar: Daha çok iletim tipi veya mikst tip işitme kaybına neden olur.
• Ossiküler Dislokasyon: Travma sonrası en sık inkudostapedial eklem ayrılması görülür. Bu durum, cerrahi müdahale gerektirebilen kalıcı iletim tipi kayıplara yol açar.

Sonuç olarak, işitme kayıplarının erken teşhisi ve etiyolojik faktörlerin doğru analizi, hastaların yaşam kalitesini artıracak uygun tedavi ve rehabilitasyon seçeneklerinin sunulması açısından kritik bir öneme sahiptir.