Çocuklarda horlama ve sonuçları
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Uyku Apnesi ve Horlama Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Güncel araştırmalar; uykuda aşırı hareketlilik, gün boyu süren fiziksel durgunluk, konsantrasyon bozukluğu ve hafıza zayıflığı gibi sorunların temelinde uyku düzensizliklerini işaret etmektedir. Bu durum genellikle üst solunum yollarının kısmi tıkanıklığına bağlı olarak gelişir. Ancak sağlık açısından asıl risk teşkil eden durum, Yunanca "nefes alma isteği" anlamına gelen apne tablosudur.
Uyku Apne Sendromu Nedir ve Nasıl Tanımlanır?
Uyku apne sendromu, 7 saatlik bir uyku süresi boyunca 30 veya daha fazla apne olayının yaşanmasıdır. Bu durum, saatlik ortalama 5 apne indeksi olarak kabul edilir. Özellikle horlayan bir çocukta, saatte en az 5 kez nefes durması gözlemleniyorsa bu tablo sendrom olarak adlandırılır.
Uyku apnesinin şiddeti, saatlik apne sayısına göre şu şekilde derecelendirilir:
- Hafif Dereceli: Saatte 5-20 apne
- Orta Dereceli: Saatte 20-40 apne
- Ciddi Dereceli: Saatte 40'tan fazla apne
Tıkayıcı Apne Tipleri ve Belirtileri
Klinik olarak en sık karşılaşılan tür tıkayıcı apnedir. Bu durum iki farklı şekilde kendini gösterir:
- Üst Solunum Yolu Direnç Sendromu: Belirgin bir kısmi tıkanıklık vardır ancak tam kapanma söz konusu değildir. Oksijen doygunluğu normal seviyelerde (%95) seyretse de kişi tıkanıklığı yenmek için yoğun bir solunum çabası harcar. Göğüs ve karın hareketleri uyumsuzdur; uykuda minik sıçramalar, kalp-damar sıkıntıları ve gündüz halsizliği görülür.
- Gece Solunum ve Oksijen Azalması: Daha ileri bir evredir. Akciğerlere hava girişi tamamen durur ve kanda oksijen doygunluğu önemli ölçüde düşer. Vücuttaki damar büzücü sistemin devreye girmesiyle geçici kalp ve akciğer hipertansiyonu oluşabilir. Bu tip, uykuda ani çocuk ölümleriyle ilişkilendirilmektedir.
Uykunun Evreleri ve Apne Oluşumu
Solunum, uyanıkken istemli sinir sistemi kontrolündeyken; uyku sırasında istem dışı sisteme geçer. Uyku süreci, hızlı göz hareketi olan (REM) ve olmayan dönemlerden oluşur. Hızlı göz hareketi olmayan dönemde uyku derindir ve solunum düzenlidir. Ancak hızlı göz hareketi döneminde uyku yüzeyselleşir, üst solunum yollarındaki kas gerginliği azalır ve daralmalar oluşur. Apne atakları genellikle solunumun en düzensiz olduğu bu evrede meydana gelir.
Apne ve Horlamanın Fiziksel Nedenleri
Horlama, üst solunum yollarındaki kısmi tıkanıklık nedeniyle dokuların titreşmesiyle oluşan sestir. Apne ise solunan havanın burun ve ağızda 10 saniye boyunca durmasıdır. Bu durumun fiziksel nedenleri üç ana bölgede incelenir:
| Bölge | Olası Nedenler |
|---|---|
| Burun İçi | Burun kemiği eğriliği (septum deviasyonu), nezle, alerji, yabancı cisim, doğumsal kitle ve kistler. |
| Geniz ve Boğaz | Geniz eti büyümesi, büyük bademcikler, büyük dil, çene yapısında gelişme geriliği, aşırı şişmanlık. |
| Gırtlak Bölgesi | Enfeksiyonlar, ödem, kitle ve ses teli problemleri. |
Tanı ve Tedavi Süreçleri
Belirtilerin görülmesi durumunda, endoskopik sistemle detaylı bir Kulak Burun Boğaz (KBB) muayenesi yapılması kritiktir. Tanı sürecinde radyografik incelemeler ve 7 saatlik apne sayısını ölçen uyku laboratuvarı testleri kullanılabilir.
Tedavi yöntemleri şunları içerebilir:
- Geniz eti ve bademciklerin cerrahi olarak alınması.
- Dil kökü bademciklerinin lazerle temizlenmesi.
- Çocuklara uygun teknikle yapılan septum deviasyonu cerrahisi.
- Şişman çocuklarda kan şekeri incelemesi ve diyet tedavisi.
Önemli Not: Yetişkinlerde uygulanan horlama ameliyatları çocuklarda önerilmemektedir. Çocuklarda cerrahi müdahale için gelişim sürecinin tamamlanması ve çene yapısının oturması beklenmelidir.
