Çocuklarda Ateş Nedir ? Nasıl Ölçülür ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Ateş Nedir ve Normal Vücut Isısı Değerleri Nelerdir?
Vücut ısısının normal değerlerin üzerine çıkması tıbbi olarak ateş olarak tanımlanır. İnsan vücut ısısı gün içerisinde sabit kalmaz, çeşitli faktörlere bağlı olarak değişim gösterir. Sağlıklı bir bireyde normal ısı değerleri ölçüm yapılan bölgeye göre farklılık arz eder.
Genel kabul görmüş normal değerler şu şekildedir:
- Koltuk altı ölçümü: 36,4°C – 36,7°C
- Ağızdan ölçüm: 36,6°C – 37°C
Bölgesel Ateş Ölçüm Kriterleri ve Eşik Değerler
Ateş ölçümü için vücudun farklı bölgeleri kullanılmakta ve bu işlem için termometre (ısı ölçer) cihazlarından yararlanılmaktadır. Ölçümün yapıldığı bölgeye göre, bir durumun "ateş" olarak değerlendirilmesi için gereken alt limitler değişmektedir.
| Ölçüm Bölgesi | Ateş Kabul Edilen Değer |
|---|---|
| Koltuk Altı | 37,2°C ve üzeri |
| Kulak (Timpanik) | 37,5°C ve üzeri |
| Ağız (Oral) | 37,5°C ve üzeri |
| Rektal (Anüs) | 38°C ve üzeri |
Ateş Ölçüm Yöntemleri ve Uygulama Teknikleri
Ateşin doğru saptanması için her yöntemin kendine has uygulama kuralları bulunmaktadır. En sık kullanılan yöntemler ve dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Koltuk Altı (Aksiller) Ölçüm
Bu ölçümün güvenilir sonuç vermesi için çocuğun koltuk altının mutlaka kuru olması gerekir. Civalı cam termometre kullanılıyorsa, doğru sonuç için bekleme süresi 5 dakikadır.
Kulak (Timpanik) Ölçümü
Uygulanması kolay ve hijyenik bir yöntemdir; yaklaşık 2 saniyede sonuç verir. Ancak 6 aylıktan küçük bebeklerde kullanımı zordur. Ölçüm sırasında kulak kepçesi geriye doğru çekilmeli ve cihaz öyle yerleştirilmelidir. Eğer çocuk soğuk bir ortamdan gelmişse, ölçüm için 15 dakika beklenmelidir. Kulak tüpleri veya enfeksiyonlar ölçüm sonucunu etkilemez.
Ağız İçi (Oral) Ölçüm
Hastanın uyum sağlaması gerektiği için genellikle 4-5 yaşından büyük çocuklarda tercih edilir. Termometre su ve sabunla yıkandıktan sonra kullanılmalıdır. Doğru sonuç için ölçümden önceki 30 dakika boyunca sıcak veya soğuk gıda tüketilmemelidir. Ölçüm süresi civalı termometrelerde 3 dakika, dijital olanlarda ise 1 dakikadır.
Rektal (Anüs) Ölçüm
Vital bulguları stabil olan hastalarda tercih edilir. En güvenilir ölçüm bölgesi olarak kabul edilse de yenidoğan ve süt çocuklarında perforasyon (delinme) riski taşır. Psikososyal nedenler ve komplikasyon riskleri nedeniyle son yıllarda kullanımı azalmıştır.
Yaş Gruplarına Göre Önerilen Ölçüm Yöntemleri
Çocukların gelişim süreçlerine göre en uygun ateş ölçme şekilleri aşağıda belirtilmiştir:
- Yenidoğan - 3 Ay: Rektal
- 3 Ay - 3 Yaş: Rektal, Koltuk Altı, Kulak (6 aydan sonra)
- 4 - 5 Yaş: Rektal, Koltuk Altı, Ağız
- 5 Yaş ve Üzeri: Ağız, Koltuk Altı
Vücut Isısındaki Değişimler ve Ateşin Nedenleri
Vücut ısısı günlük aktivite ve yaşa göre değişkenlik gösterir. En yüksek değerler genellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde görülürken; sabah ve gece yarısı en düşük seviyelerdedir. Bebeklerde ve küçük çocuklarda, yüksek metabolik aktivite nedeniyle vücut ısısı yetişkinlere göre daha yüksek olabilir.
Ateş tek başına bir hastalık değil, vücudun enfeksiyonlara karşı geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır. Ateşle birlikte metabolizma hızlanır, oksijen kullanımı artar, solunum ve kalp atışları hızlanır. Özellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda ateşin istenmeyen bir etkisi de ateşli havale (febril konvülziyon) riskidir.
Çocuklarda ateşin en yaygın nedenleri şunlardır:
- Üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları
- İdrar yolu enfeksiyonları
- Gastrointestinal (sindirim sistemi) enfeksiyonlar
- Viral ve bakteriyel ajanlar
