Çocuğun sosyalleşmesi

Bebeklerde Sosyal Gelişimin Başlangıcı ve İlk Etkileşimler

Yenidoğanların en erken sosyal gelişimi, bakışlarla kurulan karşılıklı ve tatminkar bir ilişki ile başlar. Bebekler, yaşamın ilk günlerinden itibaren yüzler üzerinde görsel sabitleme yaparak çevreleriyle etkileşime geçerler. Bu süreci takip eden tepkisel gülümseme, sosyal gelişimin önemli bir parçasıdır. Sosyal gülüş, doğuştan gelen bir davranış olmasına rağmen genellikle yaşamın 4. ile 6. haftaları arasında belirginleşir.

Bebeklerde Bağlılık Gelişmesi ve Ayrılık Kaygısı

Yaşamın ilk 6 ayında bebekler, sosyal davranışlarında henüz ayrım yapma aşamasına gelmemişlerdir. Bu dönemde oynamaya istekli olan herkese gülümseyebilir ve kahkaha atabilirler. Ancak zamanla bebekler, ebeveynleri görüş alanında olmasa dahi onların var olduklarına dair bir sezgi geliştirirler.

Bağlanma sürecindeki kritik aşamalar şunlardır:

• 6-8 Ay: Ebeveynler odayı terk ettiğinde bebekler bu durumu protesto etmeye başlar.
• Yabancı Kaygısı: Bu dönemde görülen aşırı reaksiyonlar yabancı kaygısı olarak adlandırılır.
• 9. Ay ve Sonrası: Ebeveyninin güvenli kollarında sakin olan çocuk, bu güvenli alandan uzaklaştırıldığında ağlama veya huzursuzluk belirtileri gösterir.

Güvenli Bağlanma ve Çevreyi Keşfetme

Ebeveynlerine güvenli bir bağlanma geliştiren bebekler, onlarla yeniden bir araya geldiklerinde belirgin bir tanıma ve memnuniyet sergilerler. Emekleme döneminde çevreyi keşfetme isteği başlangıçta sınırlıdır. Ancak kaba motor gelişimi ilerledikçe, çocuk tek başına uzağa yürüyerek ve ebeveyninden uzaklaşarak ayrılma sürecini başlatır. Tipik bir gelişimde çocuk; sözel cesaretlendirme, göz kontağı veya kucaklanma ihtiyacı için geri döner ve ardından keşfine daha öteye giderek devam eder.

Benlik Duygusunun Gelişimi ve İlk Kişilik Belirtileri

Benlik farkındalığı ve bağımsızlık, yaşam boyu süren aşamalı bir gelişimdir. Bebeklerin 6-9 aylıkken kendi ayna görüntülerine ilgi göstermeleri, kişilik gelişimiyle ilgili ilk göstergeler kabul edilir. 7-8 aylık çocuklar, beslenmede pasif kalmak yerine kaşık ve tabakları kendileri tutmayı tercih ederler. Bu dönemde istemedikleri bir duruma karşı direnç gösterme (örneğin; otururken ayağa kalkmaya zorlanınca tepki verme) eğilimindedirler.

Bağımsızlık Dürtüsü ve Disiplin Süreci

1 yaşından itibaren çocuklarda benlik duygusu hızla gelişir. Çevreyi kolayca keşfeden çocuklar, giderek artan bir bağımsızlık sergilerler. Kendi başarılarından hoşlanan 1-2 yaş arasındaki çocuklar, başarılarını kutlamak için ellerini çırpabilirler.

Ebeveynlerin, çocukların bu reddetme davranışlarını disiplin sorunu yerine bağımsızlığa doğru atılan pozitif adımlar olarak değerlendirmesi uzmanlarca önerilir.

2-3 Yaş Dönemi: Taklit ve Tuvalet Eğitimi

Çocuk 2-3 yaşlarına yaklaştığında, sözel yeteneklerdeki artış ve vücut duyularındaki farkındalık en üst seviyeye çıkar. Elbise giyip çıkarma becerilerinin gelişmesi, yetişkinleri taklit etme isteği ve ebeveyn onayını alma arzusuyla birleşir. Bu başarıların bir araya gelmesi, tuvalet eğitimi sürecinin başlamasına olanak tanır. Unutulmamalıdır ki; mesane ve bağırsak kontrolü her çocukta önemli derecede farklılık gösterebilir.