Cinsel temas ve hıv ( aıds )

HIV ve AIDS'in Tarihçesi ve Gelişimi

HIV virüsü, ilk olarak 1981 yılında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Haiti'den gelen göçmenlerde görülen hastalık tablolarıyla dikkat çekmiştir. Virüsün tam olarak tanımlanması ve teşhisine yönelik testlerin geliştirilmesi ise 1985 yılında gerçekleşmiştir.

Hastalık ilk evrelerde homoseksüel erkeklerde gözlemlenmiş; zamanla biseksüel erkekler, kadınlar ve anneden bebeğe geçiş yoluyla daha geniş kitlelere yayılmıştır. AIDS, HIV virüsünün bağışıklık sistemine zarar vermesi sonucu ortaya çıkan hastalık tablosuna verilen genel isimdir.

HIV/AIDS Epidemiyolojisi ve Türkiye'deki Durum

Dünya genelinde farkındalık yaratmak amacıyla 1 Aralık Dünya AIDS Günü olarak kabul edilmiştir. Hastalığın görülme yaşı günümüzde 15 yaş sınırına kadar gerilemiştir. Bu durum, gençlerin cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda yeterli düzeyde bilgilendirilmediğini ortaya koymaktadır.

Türkiye'deki vaka dağılımına bakıldığında, enfeksiyonun en yoğun görüldüğü grubun 15-49 yaş aralığı olduğu tespit edilmiştir. Vakaların demografik ve bulaş özelliklerini şu şekilde özetlemek mümkündür:

• Vakaların yaklaşık %70'ini erkekler oluşturmaktadır.
• Bulaş yollarının %50'si heteroseksüel cinsel temasa dayanmaktadır.
• %10 oranında damar içi madde kullanımı kaynaklı bulaş görülmektedir.
• %10 oranında ise homoseksüel cinsel temas bildirilmiştir.

Cinsel Yolla Bulaşın Önlenmesi ve Risk Faktörleri

HIV virüsünün bulaşmasını engellemek için korunma yöntemlerine titizlikle uyulmalıdır. Bulaş riskini minimize etmek için aşağıdaki önlemler hayati önem taşır:

• Cinsel temas sırasında ağız ve genital bölgenin; vajinal sekresyon, semen ve kan ile temasının azaltılması.
• Tek eşli cinsel yaşamın benimsenmesi.
• En kritik önlem olarak, her türlü cinsel ilişkide prezervatif (kondom) kullanılması.

Unutulmamalıdır ki, bulaş için HIV pozitif tek bir kişiyle temas yeterlidir. Cinsel temas sayısı arttıkça risk de doğru orantılı olarak artar. Özellikle birden fazla partneri olanlar ve damar içi madde kullanan kişilerle temas kuranlar yüksek risk grubundadır.

Şüpheli Cinsel Temas Sonrası Yapılması Gerekenler

Eğer korunmasız veya riskli bir cinsel temas yaşadıysanız, vakit kaybetmeden bir sağlık merkezine başvurmalısınız. Bu süreçte sadece HIV değil, Hepatit B ve Hepatit C gibi diğer enfeksiyonlar için de test yaptırmanız önerilir. Bu ilk testlerin amacı, temas öncesinde vücudunuzda halihazırda bir hastalık olup olmadığını belirlemektir.

Tanıda Kullanılan Testler ve İzlem Süreci

HIV tanısında günümüzde en yaygın kullanılan yöntem ELISA testidir. Şüpheli temas sonrası izlenmesi gereken test takvimi şöyledir:

1. 6. Hafta: İlk Anti-HIV (ELISA) kontrolü.
2. 3. Ay: İkinci kontrol testi.
3. 6. Ay: Nihai kontrol testi.

Eğer bu süreçteki testleriniz negatif çıkarsa, ek bir işlem yapmanıza gerek yoktur. Ancak test sonucunun pozitif çıkması durumunda, yanılma payını dışlamak için test süreci tekrarlanır.

Doğrulama Testlerinin Önemi

ELISA testinin duyarlılığı %93 ile %100 arasında değişmektedir. Bu yüksek duyarlılık, virüs olmasa dahi sonucun bazen "yalancı pozitif" çıkabileceği anlamına gelir. Bu nedenle süreç şu şekilde ilerler:

Kesin tanı koyabilmek için güvenilirliği çok daha yüksek olan Western Blot (WB) ve İndirek İmmün Floresan Testi (IFA) uygulanır. Bu doğrulama testlerinin de pozitif çıkması durumunda kişiye HIV pozitif tanısı konulur.