Baş dönmesi (vertigo) hakkında
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Vertigo Nedir? Baş Dönmesi ve Hareket Halüsinasyonu
Vertigo, kişinin boşluktaki yöneliminin bozulması sonucu ortaya çıkan, genellikle dönme veya rotasyon şeklinde hissedilen bir nörolojik şikayettir. Bir hareket halüsinasyonu olarak da tanımlanan bu durum, tüm hasta gruplarında sıkça görülmekle birlikte kadınlarda erkeklere oranla daha fazla ortaya çıkar. Toplumda görülme sıklığı ise yaşın ilerlemesiyle birlikte artış göstermektedir.
En Sık Görülen Vertigo Türleri ve Nedenleri
Baş dönmesi şikayetlerinin altında yatan birçok farklı klinik tablo bulunmaktadır. Bu tablolar, iç kulak sisteminden merkezi sinir sistemine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)
Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV), baş dönmesinin en yaygın nedenlerinden biridir. İç kulaktaki posterior semisirkuler kanala kalsiyum karbonat kristallerinin kaçması sonucu oluşur. Bu durum kanalı pozisyonel değişikliklere karşı aşırı duyarlı hale getirir. Özellikle kafa travmalarının sık görülen bir sekeli olan BPPV, yatakta dönme veya başı arkaya çevirme gibi hareketlerle tetiklenen, ani başlangıçlı ve birkaç dakika süren ataklarla karakterizedir.
Meniere Hastalığı
Meniere Hastalığı, iç kulakta sıvı birikimi (endolenfatik hidrops) nedeniyle oluşan bir rahatsızlıktır. Bu hastalıkta vertigo ataklarına düşük frekanslı işitme kayıpları eşlik eder. Hastalığın seyri sırasında şu belirtiler gözlemlenebilir:
- Kulak çınlaması (vızıltı, uğultu, ıslık)
- Kulakta dolgunluk hissi
- Bulantı ve kusma
- Ani düşme atakları
Ataklar tekrarlama eğiliminde olsa da, uygun tedavi ile birkaç yıl içinde stabilize olabilir veya tamamen kaybolabilir. Ancak her atak işitme kaybını kötüleştirerek kalıcı sağırlığa yol açabilir.
Vestibüler Nörit (Akut Periferal Vestibülopati)
Genellikle bahar ve erken yaz aylarında görülen bu durum, şiddetli bir şekilde birkaç gün süren ve hafifleyerek haftalarca devam edebilen uzamış tek bir vertigo atağı şeklindedir. Aile üyeleri arasında birden fazla kişiyi etkileyebilmesiyle dikkat çeker.
Serebellar Vertigo ve İnme Riski
Serebellar Vertigo, beyinciğin (serebellum) inme geçirmesi sonucu oluşan ciddi bir tablodur. Ani başlangıçlı baş dönmesi, yürüyüş bozukluğu, mesafe yargısında bozulma ve şiddetli baş ağrısı ile kendini gösterir. Eğer beyin sapı kompresyonu (baskı) gelişirse, hastanın genel durumunda hızla kötüleşme ve ölüm riski ortaya çıkabilir.
Vertigoya Neden Olan Diğer Faktörler
Vertigo sadece iç kulak kaynaklı değil, sistemik veya vasküler nedenlerle de ortaya çıkabilir. Aşağıdaki tabloda bu nedenler özetlenmiştir:
| Neden | Belirtiler ve Özellikler |
|---|---|
| Migren | Hastaların %25'inde görülür; baş ağrısı öncesi, sırası veya bağımsız oluşabilir. |
| Vertebrobaziller Yetmezlik | Tetikleyici olmadan başlar; çift görme, konuşma bozukluğu ve güçsüzlük eşlik eder. |
| Serebellopontin Köşe Tümörleri | Hafif baş dönmesi ve dengesizlik yapar; beyin sapına bası yapana kadar yavaş ilerler. |
Sersemlik Hissi (Dizziness) ve Vertigo Farkı
Sersemlik hissi (dizziness), tüm nörolojik şikayetler arasında en sık karşılaşılanıdır. Hastalar bu durumu genellikle sallanma, zayıflık veya bayılacakmış hissi olarak tanımlar. Gerçek vertigodaki dönme illüzyonundan farklı olarak, sersemlik hissi genellikle oturur veya yatar pozisyondan hızla ayağa kalkma sonucu oluşur. Hasta hareketsiz kaldığında bulgular genellikle azalma gösterir.
