Atardamar hastalıklarında bypass

Bacak Bypass Ameliyatı Nedir ve Nasıl Uygulanır?

Bypass, tıkalı olan bir damarın beslediği bölgeye kan akışını sağlamak amacıyla, kanın bir başka yoldan bir damar parçası (greft) ile ulaştırılması işlemidir. Bu cerrahi prosedürde, tıkanıklık olan bölge devre dışı bırakılarak kan akışı yeni oluşturulan köprü üzerinden yönlendirilir.

Örneğin, uyluk bölgesindeki femoral atar damar tıkandığında, kasıktaki sağlıklı atar damardan alınan kan; bir damar parçası ya da suni damar aracılığıyla diz arkası veya baldırda bulunan açık atar damarlara taşınır. Bu sayede dokuların beslenmesi yeniden sağlanır.

Damar Tıkanıklığında Bypass Kararı Ne Zaman Alınır?

Damar tıkanıklığı tedavisinde ilk aşama genellikle ilaç kullanımı, düzenli egzersiz ve yaşam tarzı değişiklikleridir. Ancak bu yöntemlerin yetersiz kaldığı veya etkili olmayacağının öngörüldüğü durumlarda bypass ameliyatı gündeme gelir. Sadece tıkanıklığın varlığı ameliyat için yeterli bir sebep değildir; cerrahi planlama tıkanıklığın hayati riskine veya bacağı tehdit etme derecesine göre yapılır.

Bypass ameliyatının gerekli olduğu temel durumlar:

• Yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan yürüme ağrısı.
• Bacağın varlığını tehdit eden istirahat ağrısı.
• İyileşmeyen yaralar ve gangren oluşumu.

Ameliyat Öncesi Hazırlık ve Tanı Yöntemleri

Operasyon öncesinde damar cerrahı, hastadaki aterosklerozun (damar sertliği) hem bacaklardaki hem de vücudun diğer organlarındaki durumunu kapsamlı bir şekilde incelemelidir. Eşlik eden diğer kronik hastalıklar da risk analizi için değerlendirilir.

Kullanılan Tanı ve Değerlendirme Testleri

Bunların yanı sıra hastanın kalp, akciğer, böbrek ve karotis damarları gibi ameliyat sürecini etkileyebilecek diğer sistemleri de titizlikle incelenir.

Bypass Ameliyatı Nasıl Gerçekleştirilir?

Bacak bypass işleminde tıkanıklığı atlamak için bir greft (damar parçası) kullanılır. Bu greft, hastanın kendi bacağından alınan toplar damarlar veya özel üretilmiş suni damarlar olabilir. Tıbbi açıdan en başarılı sonuçlar hastanın kendi toplar damarlarıyla alınmaktadır. Karın veya göğüs boşluğundaki daha büyük damarların operasyonlarında ise genellikle suni damarlar tercih edilir.

Ameliyat süreci şu adımları izler:

1. Uygulama bölgesi antiseptik solüsyonlarla temizlenir.
2. Tıkanıklığın üst ve alt kısmındaki sağlıklı damarlara ulaşmak için 8-10 cm'lik kesiler açılır.
3. Damardaki kan akımı geçici olarak durdurulur ve damara küçük bir kesi yapılır.
4. Seçilen damar parçası (greft), sağlıklı damara titizlikle dikilerek ağızlaştırılır.
5. Greft, deri veya kas altından ilerletilerek tıkanıklığın ilerisindeki normal damara bağlanır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Operasyonun ardından ilk 24-26 saat yatak istirahati ile geçer, sonrasında hastanın yürümesi teşvik edilir. İyileşme döneminde dikkat edilen noktalar şunlardır:

• İlk günlerde kanın pıhtılaşmasını önleyici ilaç tedavisi uygulanır.
• Taburcu olmadan önce kontrol amaçlı Doppler ABI ölçümü tekrarlanır.
• İlk kontrol ameliyattan sonraki 6. haftada yapılır.
• Uzun dönemli takipte; ilk yıl 3 ayda bir, sonraki yıllarda ise 6 ayda bir kontroller devam eder.

Uzun Ömürlü Sonuçlar İçin Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Bypass ameliyatı sonrasında damar tıkanıklığının tekrarlamaması ve daha sağlıklı bir yaşam için hastaların hayat tarzlarını değiştirmeleri kritiktir. Ateroskleroz riskini azaltmak için şu adımlar atılmalıdır:

• Sigaranın tamamen bırakılması ve dumanlı ortamlardan uzak durulması.
• Düşük yağ, kolesterol ve kalori içeren sağlıklı bir beslenme düzenine geçilmesi.
• İdeal kilonun korunması veya fazla kiloların verilmesi.
• Haftada beş kez, günde 20-30 dakika süren hafif tempolu yürüyüşler yapılması.