Anoreksia nervoza ve bulimia nervoza
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yeme Bozuklukları: Modern Çağın Gizli Tehlikeleri
Günümüzde fast food tarzı beslenme alışkanlıkları, yüksek enerjili ve aşırı yağlı gıdaların tüketimi, bireylerin hızla kilo almasına ve obezite adı verilen ciddi bir hastalıkla karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Obezite, vücudun normal fizyolojik döngüsünü bozarak pek çok kronik hastalığa davetiye çıkarmaktadır. Ancak, en az obezite kadar tehlikeli olan ve çoğu zaman bir hastalık olduğu fark edilmeyen diğer bir sorun ise zayıflık ve yeme bozukluklarıdır.
Yeme Bozukluğu Türleri: Anoreksia ve Bulimia Nervoza
Yeme bozuklukları temel olarak iki ana grupta incelenmektedir: Anoreksia Nervoza ve Bulimia Nervoza. Genellikle yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerde ve gelişim çağındaki genç kızlarda görülen bu rahatsızlıkların temelinde; inceliğe verilen aşırı önem, şişmanlama korkusu ve psikolojik gelişim sorunları yatmaktadır.
Bu süreçte bireyler, kilo alma korkusuyla besin alımını bilinçsizce sınırlandırır. Bu durum zamanla iştahın tamamen kapanmasına ve psikolojik sorunların da eklenmesiyle ciddi bir yeme bozukluğuna dönüşür. Bu rahatsızlıklar şu iki şekilde ortaya çıkar:
- Anoreksia Nervoza: Yiyecekten tiksinerek beslenmeyi tamamen reddetme durumu.
- Bulimia Nervoza: Yenilen yiyeceklerden dolayı suçluluk duyarak kusma yoluyla dışarı çıkarma durumu.
Anoreksia Nervoza Tanısı ve Klinik Bulgular
Anorektik bireyler başlangıçta düzensiz beslenme alışkanlıkları geliştirir, zamanla yemekten tiksinerek fiziksel aktivitelerini aşırı derecede artırırlar. Bu süreç, beden ağırlığında %25-35 oranında kayıp ile sonuçlanır. Bazı hastalar kabızlık şikayetiyle laksatif (müshil) kullanımına yönelebilir. Zamanında müdahale edilmediğinde ortaya çıkan klinik bulgular şunlardır:
| Klinik Bulgular | Açıklama |
|---|---|
| Anemi | Fe (Demir), B12 ve B6 vitamin eksiklikleri |
| Lökositopeni | Bağışıklık sisteminin zayıflaması ve kan hücrelerinin düşüşü |
| Elektrolit Dengesizliği | Vücut sıvı ve mineral dengesinin bozulması |
| Metabolik Değişimler | Kanda sağlığı olumsuz etkileyen değerlerin yükselmesi |
| Kolesterol Artışı | Yağ depolarının aşırı azalması sonucu oluşan artış |
| Fiziksel Yıkım | Kas erimesi, adetten kesilme, saçlarda kuruma ve incelme |
| Vücut Isısı | Vücut ısısının normalin çok altına düşmesi |
Bulimia Nervoza Belirtileri ve Tanı Kriterleri
1960’lı yıllarda tanımlanan Bulimia Nervoza, benzer şekilde genç kızlarda sık görülür. Nöbetler halinde gelen aşırı yeme krizleri, ardından kilo almamak için kusma, müshil kullanımı veya ağır egzersiz yapma gibi davranışlarla karakterizedir. Bulimik bireyler genellikle kalorisi yüksek ve kolay yenebilen gıdaları gizlice tüketir, ardından yoğun bir suçluluk duygusu yaşarlar.
Bulimia Nervoza tanı kriterleri şunlardır:
- En az 3 aydır devam eden, haftada en az 2 kez tekrarlayan kontrolsüz yeme krizleri.
- Alınan kalorileri telafi etmek için kusma, müshil kullanımı veya aşırı egzersiz yapma.
- Vücut ağırlığı ve dış görünüşle ilgili aşırı takıntılı olma hali.
Yeme Bozukluklarında Tedavi Yöntemleri
Yeme bozukluklarının tedavisi; psikolojik, beslenme ve tıbbi yaklaşımları içeren multidisipliner bir süreçtir. Belirtiler fark edilir edilmez tedaviye başlanmalıdır; aksi halde hastanede yatarak psikiyatrik tedavi gerekebilir.
Diyet Tedavisinin Esasları
Diyet tedavisinde temel amaç, hastanın besinlere karşı geliştirdiği negatif düşünceleri değiştirmektir. Tedavi süreci şu adımları kapsar:
- Hastanın tolere edebildiği yiyeceklerle yüksek enerji ve protein desteği sağlanır.
- Diyet programı; posa, vitamin ve mineral yönünden zengin tutulur.
- Karbonhidrat, yağ ve protein dengesi hastanın sevdiği besinlerle optimize edilir.
- Uzmanlar tarafından verilen uzun süreli davranış değişikliği eğitimi tedavinin başarısı için şarttır.
Dyt. Funda Sevim
