Anemi ve beslenme tedavisi

Anemi (Kansızlık) Nedir?

Anemi, kanda normalden daha az sayıda alyuvar (kırmızı kan hücresi) bulunması veya hemoglobin miktarının normalin altına düşmesi durumudur. Alyuvarlar ve hemoglobin, vücudun tüm dokularına oksijen taşımakla görevlidir. Bu bileşenlerin eksikliği durumunda kan, vücudun ihtiyaç duyduğu oksijeni yeterince taşıyamaz ve çeşitli sağlık sorunları ortaya çıkar.

Aneminin birçok farklı türü bulunmaktadır. Uygulanan tedaviden maksimum fayda sağlanabilmesi için anemi türünün doğru belirlenmesi ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturulması kritik önem taşır. Başlıca anemi çeşitleri şunlardır:

• Demir eksikliği anemisi
• Hemolitik anemi
• Vitamin B12 eksikliği anemisi
• Folik asit eksikliği anemisi
• Alyuvarlardaki kalıtsal anormalliklerden kaynaklanan anemiler (orak hücreli anemi ve talasemi)
• Romatoid artrit gibi kronik hastalıklardan kaynaklanan anemiler

Demir Eksikliği Anemisinde Beslenme Tedavisi

Demir, DNA sentezinde ve hemoglobinin dokulara oksijen taşımasında rol oynayan elzem bir elementtir. Enerji metabolizmasında kilit rol oynayan bu mineralden, yetişkin bir insanın vücudunda ortalama 3-5 gram bulunur. Özellikle büyüme çağındaki çocuklar, doğurganlık dönemindeki kadınlar ve vejetaryenlerin demir ihtiyacı çok daha fazladır.

Demir Eksikliğinin Nedenleri ve Besin Kaynakları

Demir eksikliği anemisi temel olarak üç ana nedenden kaynaklanabilir:

1. Yetersiz Beslenme: Besinlerle alınan demir miktarının gereksinimden az olmasıdır. En iyi demir kaynakları önem sırasına göre şunlardır:

   • Ciğer ve böbrek
   • Kırmızı et
   • Yumurta
   • Pekmez
   • Kurubaklagiller
   • Kuru meyveler (özellikle siyah üzüm)
   • Koyu yeşil yapraklı sebzeler

2. Bağırsak Parazitleri: Bağırsak parazitleri, yiyeceklerle alınan demire ortak olarak eksikliğe yol açabilir. Bu durum mutlaka tıbbi tedavi gerektirir.

3. Artan Gereksinim: Gebe ve emzikli kadınlar ile büyüme çağındaki çocuklarda vücudun demir ihtiyacı artar; bu artış karşılanmadığında anemi gelişir.

Demir Emilimini Artıran ve Azaltan Faktörler

Demir emilimini optimize etmek için her yemekte C vitamininden zengin besinlere yer verilmelidir. Demir takviyesi kullanılıyorsa, aç karnına veya öğün aralarında meyve suyu ile alınması önerilir. Ayrıca yemeklerden hemen sonra çay ve kahve tüketilmemeli, diyetteki posa miktarı dengeli tutulmalıdır.

Folik Asit Eksikliği Anemisinde Beslenme

Folik asit, aminoasit metabolizması ve kan hücrelerinin yapımı için zorunlu bir vitamindir. Eksikliğinde anemi ile birlikte deride yaralar görülebilir. Yetişkin bir bireyin günlük gereksinimi yaklaşık 0,4 mg kadardır. Vücutta fazla depolanmadığı için her gün düzenli olarak tüketilmesi gerekir.

Folik asit bakımından zengin besinler:

• Karaciğer ve böbrek
• Koyu yeşil yapraklı sebzeler
• Karnabahar ve diğer sebze/meyveler
• Etler, yumurta, süt ve türevleri
• Tahıllar ve kurubaklagiller

Önemli Uyarı: Folik asit ışığa ve ısıya duyarlıdır; ışıkla temasında kayıplar oluşur. Suda eriyen bir vitamin olduğu için sebzelerin pişme suyu atılmamalıdır. Ayrıca folik asidin vücutta etkin olabilmesi için yeterli miktarda C vitamini alınması şarttır.

Vitamin B12 Eksikliği Anemisinde Beslenme

Vitamin B12, nükleoprotein metabolizması için gereklidir ve eksikliği **'pernisiyöz anemi'**ye yol açar. Bu durumda alyuvar ve akyuvar sayısı ile hemoglobin miktarı azalır. Hastalarda yorgunluk, depresyon ve sinir sistemi bozuklukları gözlemlenebilir.

Yetişkinler için günlük B12 gereksinimi 2,4 mikrogramdır. Gebelik, enfeksiyonlar ve hipertroidizm durumlarında bu ihtiyaç artar.

Vitamin B12 Kaynakları:

1. Et ve et ürünleri
2. Süt ve süt ürünleri
3. Balık
4. Yumurta

Unutulmamalıdır ki; bitkisel kaynaklı besinlerde Vitamin B12 bulunmaz. Bitkisel ağırlıklı beslenen kişiler, günlük ihtiyacı karşılamak adına günde en az 2 bardak süt ve 1 yumurta tüketmeye özen göstermelidir.