Adet sancıları
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Adet Sancısı (Dismenore) Nedir?
Adet sancısı (dismenore), adet dönemlerinde alt kasık bölgesinde ortaya çıkan, genellikle kramp tarzındaki ağrılardır. Kadınların yaklaşık %80’inde görülen bu durum; terleme, kalp çarpıntısı, baş ağrısı ve bulantı gibi semptomlarla birlikte seyredebilir. Ağrılar genellikle menstrüasyonun ilk 3 gününde yoğunlaşmaktadır.
Dismenore, altta yatan nedene bağlı olarak iki ana grupta incelenir:
- Primer Dismenore: Altta yatan gizli bir sebep yoksa bu adı alır.
- Sekonder Dismenore: Eşlik eden bir pelvik (kasık bölgesi) patolojisi mevcutsa bu şekilde tanımlanır.
Primer Dismenore: Nedenleri ve Özellikleri
Primer dismenore, özellikle 20 yaş altındaki kadınlarda sıkça görülür. Ağrılar genellikle 3 ile 5 gün arasında sürebilmektedir. Bu durumun, rahim iç duvarından salgılanan "prostaglandin F2-alfa" maddesinin rahim kasında kasılmalara yol açması nedeniyle oluştuğu düşünülmektedir.
Primer dismenorenin temel özellikleri şunlardır:
- Belirtiler adet döneminin ilk 48 saatinde en şiddetli seviyededir.
- Hastalarda adet dönemi dışında herhangi bir ağrı söz konusu değildir.
- Nadir bir durum olarak, doğuştan gelen kızlık zarının kapalı olması (imperfore himen) primer dismenoreye yol açabilir; bu durumda tedavi cerrahi (insizyon) müdahaledir.
Primer Dismenore Tedavi Seçenekleri
Primer dismenore tedavisinde modern tıpta farklı yaklaşımlar sergilenmektedir. Tedavi planı, hastanın durumuna göre uzman bir jinekolog tarafından belirlenmelidir.
| Tedavi Yöntemi | Etki Mekanizması ve Başarı Oranı |
|---|---|
| İlaç Tedavisi | Prostaglandini bloke eden ilaçlar (Brufen, Apranax, Majezic vb.) %80 oranında etkilidir. |
| Doğum Kontrol Hapları (OKS) | Hastaların %70-80'inde semptomatik düzelme sağlar. En az 3 ay kullanılmalıdır. |
| Magnezyum Takviyesi | Adetten 7 gün önce başlanıp ilk 3 gün devam edilerek ağrısız bir süreç hedeflenir. |
Bu ilaçlarla kontrol altına alınamayan ağrılarda, laparoskopi veya histeroskopi gibi ileri araştırma yöntemlerine başvurulmalıdır.
Sekonder Dismenore ve Altta Yatan Nedenler
Sekonder dismenore, genellikle 20 yaş üzeri kadınlarda görülür ve ağrı ilk adetten itibaren değil, sonradan başlar. Eğer ağrıya disparüni (ilişki sırasında ağrı) eşlik ediyorsa, rahim ağzı hastalıkları veya yaraları mutlaka gözden geçirilmelidir.
Sekonder dismenoreye yol açabilen başlıca faktörler şunlardır:
- Myoma uteri ve Endometriosis (Çikolata kisti).
- Adenomyosis (Rahim iç duvarı hücrelerinin kas tabakasına yayılması; 35 yaş sonrası sıktır).
- Kronik pelvik enfeksiyonlar ve karın içi adezyonlar (yapışıklıklar).
- Yumurtalık kistleri, rahim içi araç (spiral) ve polipler.
- Rahim ağzında meydana gelen daralmalar.
Bu vakalarda tanı koymak için transvajinal ultrasonografi (USG), MRI veya tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinden faydalanılır.
Tanı ve Uzman Değerlendirmesi
Adet sancısı, ister ilk adetten beri (primer) ister sonradan (sekonder) gelişsin, mutlaka araştırılması gereken bir durumdur. Tanı sürecinde jinekoloğunuz öncelikle klinik öykünüzü alacak, ardından fizik muayene ve ultrason değerlendirmesi yapacaktır. Unutulmamalıdır ki, primer dismenoreli hastalarda genellikle organik bir sebep bulunamazken, sekonder vakalarda altta yatan patolojinin tedavisi esastır.
